KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda aholining o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini yanada takomillashtirishga qaratilgan harakatlar natijasida mahalla fuqarolar yig‘inlari faoliyati sezilarli darajada kengaydi va ularning ijtimoiy-iqtisodiy masalalarni hal etishdagi ishtiroki 2023-yilda 40% ga oshdi [1]. Shuningdek, yoshlar o‘rtasida tadbirkorlikni rivojlantirishga qaratilgan dasturlar doirasida 2022-yilda 18 yoshdan 30 yoshgacha bo‘lgan 350 mingdan ortiq yigit-qizlar o‘z biznesini boshlash uchun imkoniyatlarga ega bo‘ldi, bu ularning shaxsiy avtonomiyasi va mustaqil qaror qabul qilish qobiliyatini mustahkamlashga xizmat qiladi [2]. Jahon miqyosida esa, global “self-improvement” (o‘zini rivojlantirish) bozori 2022-yilda 41.8 milliard dollarni tashkil etib, 2030-yilga borib 75.8 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa shaxsiy avtonomiya va o‘zini boshqarish ko‘nikmalariga bo‘lgan talabning global miqyosda oshayotganini ko‘rsatadi [3]. Mazkur raqamlar shaxsning avtonomligi va o‘zini boshqarish jarayonlarini har tomonlama o‘rganish, uning nazariy asoslari va amaliy mexanizmlarini chuqur tahlil qilish zamonaviy psixologiya va ijtimoiy amaliyot uchun dolzarb ekanligini tasdiqlaydi. Hozirgi davrda shaxsning avtonomligi va o‘zini boshqarish masalasi, jamiyatda ro‘y berayotgan tezkor o‘zgarishlar, axborot oqimining jadalligi va insonning shaxsiy tanlov erkinligiga bo‘lgan ehtiyojining ortishi fonida ayniqsa muhim ahamiyat kasb etmoqda. Shaxsning mustaqil qaror qabul qilish, o‘z xulq-atvorini ongli ravishda tartibga solish va shaxsiy maqsadlariga erishish qobiliyati nafaqat individual muvaffaqiyatning, balki barqaror jamiyat rivojlanishining ham asosiy omillaridan biridir [4]. Ammo, hozirgi vaqtda yoshlar orasida ijtimoiy bosim, moslashuvchanlikning yetishmasligi va o‘zini o‘zi tartibga solish ko‘nikmalarining sustligi kabi muammolar kuzatilmoqda, bu esa ularning potentsialini to‘liq ro‘yobga chiqarishga to‘sqinlik qilmoqda [5]. Shuningdek, raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi shaxsiy avtonomiyaga yangi tahdidlar va imkoniyatlar yaratmoqda, bu borada chuqur tadqiqotlar o‘tkazish zaruriyatini keltirib chiqarmoqda. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha, jahon psixologiyasida shaxs avtonomligi va o‘zini boshqarish jarayonlariga oid fundamental tadqiqotlar o‘tkazilgan. Edward Deci va Richard Ryan (1985) o‘zlarining “O‘z-o‘zini belgilash nazariyasi” ...