KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida inson kapitalini rivojlantirishga qaratilgan keng ko'lamli islohotlar natijasida ta'lim va shaxs kamoloti masalalari markaziy o'rin egallamoqda. Jumladan, O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-2026 yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi doirasida "Inson qadri uchun" tamoyili asosida har bir fuqaroning o'z salohiyatini to'laqonli namoyon etishi uchun sharoitlar yaratish ustuvor vazifa sifatida belgilangan [1]. Bu borada, shaxsning irodaviy sifatlarini rivojlantirish nafaqat individual muvaffaqiyat garovi, balki jamiyatning umumiy rivojlanishi uchun ham fundamental ahamiyat kasb etadi. So'nggi besh yilda O'zbekistonda yoshlar orasida ijtimoiy faollikni oshirishga qaratilgan investitsiyalar 1.5 baravarga o'sdi va bu 2.5 mlrd so'mni tashkil etdi [2]. Shu bilan birga, 2023-yil ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatimizda oliy ta'limga qamrov 42% ga yetgan bo'lsa-da [3], talabalarda qat'iyatlilik, intizom va o'zini o'zi boshqarish kabi irodaviy sifatlarning yetarli darajada rivojlanmaganligi o'quv jarayonida va kelajakdagi kasbiy faoliyatda turli qiyinchiliklarni keltirib chiqarmoqda. Bu holat, shaxsning irodaviy sifatlarini ilmiy asosda chuqur o'rganish va ularni rivojlantirish mexanizmlarini ishlab chiqish zaruratini yaqqol ko'rsatadi. Bugungi murakkab va tez o'zgaruvchan global muhitda shaxsning maqsadga erishishda to'siqlarni yengish qobiliyati, stressga chidamliligi va o'zini o'zi samarali boshqarishi har qachongidan ham muhimdir. Zamonaviy kasbiy faoliyatda, ayniqsa yuqori intellektual va innovatsion sohalarda, mutaxassislardan nafaqat bilim va ko'nikmalar, balki yuqori darajadagi irodaviy tayyorgarlik talab etilmoqda. Global pandemiya sharoitlari va iqtisodiy beqarorliklar davrida shaxsning o'zini o'zi tartibga solishi, yangi sharoitlarga moslashishi va qat'iyatlilikni namoyon etishi zarurati yanada ortdi. Biroq, ta'lim tizimida irodaviy sifatlarni shakllantirishga qaratilgan tizimli yondashuvlar yetarli darajada rivojlanmagan, maktablar va oliy o'quv yurtlarida bu yo'nalishdagi psixologik-pedagogik dasturlar cheklangan [5]. Mavjud muammolar shundaki, irodaviy sifatlarning shakllanishi va rivojlanishi mexanizmlari, ularning yosh xususiyatlari va ijtimoiy omillar bilan o'zaro aloqasi chuqur empirik tadqiqotlarni talab qiladi. Shuningdek, O'zbekiston kontekstida shaxsning irodaviy sifatlarini ba ...