KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ta'lim sohasiga bag'ishlangan 2023-yilgi murojaatlarida matematik va tabiiy fanlarni o'qitish sifatini oshirish, yoshlarning fundamental bilimlarini mustahkamlashga alohida urg'u berilgan [1]. O'zR Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, 2022-2023 o'quv yilida mamlakat maktablarida o'quvchilarning o'rtacha matematik savodxonlik darajasi 68% ni tashkil etgan bo'lib, bu ko'rsatkich PISA testlaridagi o'rtacha xalqaro natijalardan 10% ga past ekanligi kuzatiladi [2]. Ayniqsa, geometriya fanini o'zlashtirishda vizualizatsiya va fazoviy tasavvur qobiliyatining yetishmasligi sababli o'quvchilarning 40% ga yaqini murakkab fazoviy masalalarni yechishda sezilarli qiyinchiliklarga duch keladi [3]. Global miqyosda esa, 2025 yilga borib yuqori texnologiyali sanoat, muhandislik va IT sohalarida fazoviy fikrlashga ega mutaxassislarga bo'lgan talab 25% ga oshishi prognoz qilinmoqda [4]. Shuningdek, O'zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish dasturi doirasida IT mutaxassislarining sonini 2030 yilga qadar 300 mingga yetkazish rejalashtirilgan bo'lib [5], bu kabi mutaxassislarda yuqori darajadagi fazoviy tasavvur va konstruktiv fikrlash qobiliyati muhim ahamiyat kasb etadi [6]. Bugungi kunda ta'lim tizimida o'quvchilarning abstrakt tushunchalar va uch o'lchovli ob'ektlar bilan ishlash qobiliyatini samarali rivojlantirish dolzarb muammo bo'lib qolmoqda [7]. An'anaviy matematika o'qitish metodikalarida ko'pincha formulalar va teoremalarni yodlashga urg'u berilib, geometrik shakllarning fazoviy joylashuvi, o'zaro munosabatlari va harakatini tasavvur qilish kabi kognitiv ko'nikmalar yetarli darajada shakllantirilmaydi [8]. Natijada, o'quvchilar nafaqat murakkab geometrik masalalarni yechishda, balki muhandislik, arxitektura, dizayn, tibbiyot kabi turli amaliy sohalarda ham maktabda olgan bilimlarini qo'llashda qiynaladilar [9]. Fazoviy tasavvurning sust rivojlanishi ularning kelajak kasbiy faoliyatida ijodiy yondashuv va innovatsion yechimlar topish imkoniyatlarini cheklashi mumkin [10]. Ushbu muammo, ayniqsa, O'zbekistonning ta'lim standartlarida fazoviy tasavvur kompetensiyasini rivojlantirishga qaratilgan amaliy metodologiyalarning yetishmasligi bilan yanada keskinlashadi [11]. Fazoviy tasavvur va geometrik yasashlarning rivojlanishiga oid tadqiqotlar jahon miqyosida ko'pla ...