KURS ISHI

KIRISH Sog'liqni saqlash tizimini rivojlantirish va davlat ijtimoiy siyosati masalasi ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning ajralmas qismi bo‘lib qolmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, global sog‘liqni saqlash xarajatlari 2022-yilda yalpi ichki mahsulotning (YIM) o‘rtacha 9,8 foizini tashkil etgan va ushbu ko‘rsatkich yildan yilga o‘sish tendentsiyasiga ega [1]. O‘zbekistonda esa sog‘liqni saqlash sohasiga ajratilayotgan davlat byudjeti xarajatlari 2023-yilda YIMning 4,2 foizini tashkil etib, oldingi yillarga nisbatan barqaror o‘sish ko‘rsatilgan bo‘lsa-da, aholi jon boshiga tibbiy xizmatlar sifati va qamrovini yanada oshirish borasida muhim vazifalar mavjud [2]. Xususan, 2023-yilda O‘zbekistonda aholi umumiy salomatlik ko‘rsatkichlari bo‘yicha dunyo miqyosida o‘rtacha 7-o‘rinda turishi [3], ammo ayrim hududlarda onalar va bolalar o‘limi ko‘rsatkichlari jahon o‘rtacha ko‘rsatkichlaridan yuqoriligini ko‘rsatmoqda [4]. Shuningdek, aholining yuqumli bo‘lmagan kasalliklar, xususan, yurak-qon tomir kasalliklari (aholining 25% gacha ta’sir qiladi) va qandli diabet (aholining 8-10% da uchraydi) bilan kasallanish darajasi yuqoriligi ham tizimli ravishda yondashuvlarni talab qiladi [5]. Mazkur holat sog‘liqni saqlash tizimini modernizatsiya qilish, tibbiy xizmatlarning sifati va ommabopligini ta’minlash, shuningdek, davlat ijtimoiy siyosatini samarali shakllantirish zarurligini ko‘rsatadi. Bugungi kunda sog‘liqni saqlash tizimi oldida turgan dolzarb muammolar sirasiga tibbiy xizmatlarga bo‘lgan talabning ortishi, demografik o‘zgarishlar, kasalliklar spektrining murakkablashuvi, tibbiy texnologiyalarning tezkor rivojlanishi, shuningdek, moliyalashtirish mexanizmlarining barqarorligi masalalari kiradi. Ayniqsa, tibbiy sug‘urta tizimining to‘liq joriy etilmaganligi sababli aholining tibbiy xizmatlarga erishishda moliyaviy to‘siqlarga duch kelishi, sog‘liqni saqlash tizimida raqamli texnologiyalardan foydalanish darajasining pastligi hamda birlamchi tibbiy-sanitariya yordamining yetarli darajada rivojlanmaganligi kabi masalalar tizimning samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda [6]. Mazkur omillar mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligi va aholi farovonligini ta’minlashda sog‘liqni saqlash sohasini ustuvor yo‘nalishga aylantirmoqda. Shuning uchun ham ushbu masalalarni kompleks tarzda o‘rganish, ularni bartaraf etish bo‘yicha ilmiy ...