KURS ISHI

KIRISH Sport turizmi jahon miqyosida eng jadal rivojlanayotgan turizm turlaridan biri bo‘lib, global turizm bozori hajmining katta qismini tashkil etadi. Jahon Turizm Tashkiloti (UNWTO) maʼlumotlariga ko‘ra, sport turizmi sektori global turizm daromadlarining qariyb 25 foizini tashkil etadi va 2027-yilga borib uning hajmi 1,8 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu o‘sish nafaqat iqtisodiy jihatdan muhim, balki aholi salomatligi, faol hayot tarzi va sport madaniyatini rivojlantirishda ham katta rol o‘ynaydi. O‘zbekistonda esa so‘nggi yillarda sport turizmini rivojlantirishga qaratilgan e’tibor natijasida bu ko‘rsatkichlar sezilarli darajada oshgan. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 26-yanvardagi "O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasini yanada rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi PQ-33-sonli Qarorida belgilanganidek, 2023-yilda respublikaga kelgan xorijiy sayyohlar soni 6,6 million kishiga yetgan bo‘lib, ularning taxminan 10-12 foizi sport tadbirlari yoki faol dam olish maqsadida tashrif buyurgan [2]. Jumladan, chang‘i sporti, tog‘ turizmi, veloturizm va ekstremal sport turlari uchun noyob salohiyatga ega bo‘lgan hududlarning rivojlanishi bu yo‘nalishdagi o‘sishni yanada tezlashtirishi kutilmoqda. Biroq, sport turizmining jadallik bilan rivojlanishi ekologik muammolar bilan chambarchas bog‘liqdir. Infrastrukturaning kengayishi, sayyohlar oqimining ko‘payishi va tabiiy resurslardan foydalanish atrof-muhitga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Ayniqsa, tog‘li hududlarda qurilayotgan sport majmualari, veloyo‘laklar va boshqa inshootlar biomurfovilxillikka, tuproq eroziyasiga hamda suv resurslarining ifloslanishiga olib kelishi mumkin [3]. Shuningdek, sport tadbirlarining o‘zi ham katta miqdordagi chiqindilar, shovqin va havo ifloslanishiga sabab bo‘lib, mahalliy ekotizimlarga zarar yetkazishi ehtimoli mavjud. Shu bois, sport turizmi va ekologiya o‘rtasidagi muvozanatni topish, barqaror rivojlanish tamoyillarini joriy etish bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan hisoblanadi. Mazkur muammolar hal etilmas ekan, sport turizmining uzoq muddatli istiqboldagi samaradorligi va jozibadorligi xavf ostida qoladi, bu esa kelajak avlodlar uchun tabiiy merosning yo‘qolishiga olib kelishi mumkin. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turli olimlar tomonidan tadqiq qilingan bo‘lib, uning nazariy ...