KURS ISHI

KIRISH Startaplar va innovatsion tadbirkorlik bugungi global iqtisodiyotning dvigateli bo‘lib xizmat qilmoqda, yangi ish o‘rinlari yaratish, raqobatni kuchaytirish va umumiy iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishda hal qiluvchi rol o‘ynamoqda. Jahon bo‘ylab venchur kapitaliga kiritilgan sarmoyalar hajmi 2023-yilda 340 milliard dollardan oshdi [1], bu innovatsiyalarga bo‘lgan global ishonchning yuqoriligidan dalolat beradi. Xususan, O‘zbekiston innovatsion ekotizimida ham sezilarli o‘sish kuzatilmoqda. 2023-yilda O‘zbekistonda innovatsion mahsulotlar ishlab chiqarish hajmi 20,4 trillion so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, innovatsion faoliyat bilan shug‘ullanuvchi korxonalar soni 1,5 mingdan oshgan [2]. So‘nggi besh yilda O‘zbekistonda faoliyat ko‘rsatayotgan startaplarning moliyalashtirilish hajmi 300 million dollardan ziyodni tashkil etib, yiliga o‘rtacha 20-25% o‘sish sur’atini ko‘rsatmoqda [3]. Bu ko‘rsatkichlar mamlakat iqtisodiyotida innovatsion tadbirkorlikning strategik ahamiyatini va uning kelajakdagi rivojlanish salohiyatini yaqqol ko‘rsatib turadi. Ushbu mavzu, innovatsion tadbirkorlikning iqtisodiy o‘sishga ta’siri bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki O‘zbekiston o‘z iqtisodiyotini diversifikatsiya qilish va yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarishga o‘tishga intilmoqda. Hozirgi kunda mamlakatda innovatsion faoliyatni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha qator dasturlar amalga oshirilayotgan bo‘lsa-da, startaplarning dastlabki bosqichdagi moliyalashtirilishi, venchur kapitali ekotizimining to‘liq shakllanmaganligi va malakali kadrlar yetishmovchiligi kabi muammolar hanuz dolzarb bo‘lib qolmoqda. Global raqobatbardoshlikni oshirish, aholi bandligini ta’minlash va yuqori texnologiyali ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish uchun innovatsion tadbirkorlikni tizimli qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish zarurati ushbu tadqiqotning asosiy zaruratini belgilaydi. Bu borada mahalliy va xalqaro tajribalarni chuqur tahlil qilish, eng samarali yechimlarni O‘zbekiston sharoitiga moslashtirish muhim ahamiyat kasb etadi. Startaplar va innovatsion tadbirkorlikning nazariy asoslari va iqtisodiy o‘sishga ta’siri xalqaro miqyosda ko‘plab taniqli olimlar tomonidan o‘rganilgan. Jozef Shumpeter (Joseph Schumpeter) o‘zining "Iqtisodiy rivojlanish nazariyasi" asarida (1911) tadbirkorlikni "kreativ destruksiya" jarayonining harakatlantiruvchi kuchi sifatida tu ...