KURS ISHI

KIRISH Strategik boshqaruv hisobi hozirgi kunda dunyo iqtisodiyotining tobora raqobatlashuvchan muhitida korxonalarning barqaror rivojlanishi va uzoq muddatli muvaffaqiyati uchun hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda. Jahon iqtisodiyotida axborot texnologiyalari va globallashuvning tezlashuvi natijasida boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun zarur bo'lgan ma'lumotlar hajmi va murakkabligi sezilarli darajada oshdi. Jahon bozorida strategik boshqaruv hisobiga oid dasturiy ta'minotlar va maslahat xizmatlari bozori hajmi 2023-yilda taxminan 5,3 milliard dollarni tashkil etdi va yiliga o'rtacha 7,5% ga o'smoqda [1]. O'zbekistonda ham jismoniy shaxslar va yuridik shaxslarning investitsiya faolligi ortib borishi, mamlakatning xalqaro savdo-iqtisodiy aloqalarining kengayishi fonida korxonalarning strategik boshqaruvni takomillashtirishga bo'lgan ehtiyoji ortib bormoqda. Xususan, O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatda yalpi ichki mahsulotning (YaIM) o'sish sur'ati 5,8% ni tashkil etdi [2], bu esa korxonalarning samarali strategik rejalashtirish va boshqaruv tizimlariga bo'lgan talabni yanada kuchaytiradi. Hozirgi kunda ko'plab o'zbekistonlik korxonalar strategik ko'rsatkichlarni monitoring qilish, strategik xavflarni baholash va investitsiya loyihalarini moliyaviy asoslashda hali ham an'anaviy boshqaruv hisobi usullaridan foydalanmoqda, bu esa ularning raqobatbardoshligini cheklashi mumkin. Xalqaro tajribada Strategik boshqaruv hisobining turli yo'nalishlari, jumladan, faoliyat asosidagi hisob (ABC), qiymat zanjiri tahlili va balanslashgan boshqaruv tizimi (BSC) kabi usullarning samaradorligi keng miqyosda isbotlangan bo'lsada, O'zbekiston sharoitida ushbu usullarni integratsiyalashgan holda qo'llash bo'yicha aniq metodologik tavsiyalar va amaliy ko'rsatmalar yetarli emas. Bu esa korxonalarning strategik qarorlar qabul qilishda axborot taqchilligini yuzaga keltirmoqda va ularning bozor o'zgarishlariga moslashuvchanligini pasaytirmoqda. Shu bois, strategik boshqaruv hisobining mohiyatini, mazmunini va vazifalarini chuqur tahlil qilish, shuningdek, O'zbekiston iqtisodiyoti uchun dolzarb muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish yo'llarini taklif etish hozirgi kunda o'ta muhimdir. Strategik boshqaruv hisobi sohasidagi tadqiqotlar xalqaro miqyosda anchadan beri olib borilmoqda. Jumladan, Robert S. Kaplan va David P. ...