KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda sud-huquq islohotlari doirasida fuqarolik va iqtisodiy ishlarni ko'rib chiqish samaradorligini oshirishga qaratilgan doimiy sa'y-harakatlar kuzatilmoqda. Oliy sud statistik ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda apellyatsiya, kassatsiya va taftish tartibida ko'rilgan shikoyatlar soni oldingi yilga nisbatan o'rtacha 12% ga oshgan [1]. Xususan, apellyatsiya tartibida ko'rib chiqilgan ishlar 9% ga, kassatsiya tartibida 15% ga va taftish tartibida 10% ga ortgan [1]. Ushbu raqamlar sud qarorlarining qonuniy kuchga kirishidan avval yoki keyin ularni qayta ko'rib chiqishga bo'lgan ehtiyojning doimiy ravishda yuqori ekanligini ko'rsatadi. Sud qarorlari ustidan shikoyat berish institutining samarali ishlashi huquqiy davlat qurish, fuqarolarning sud orqali himoyalanish huquqini kafolatlash va adolatli sudlovni ta'minlashda fundamental rol o'ynaydi. Bu jarayon sud qarorlarining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini ta'minlash uchun muhim mexanizm bo'lib xizmat qiladi, shuningdek, sud xatolarini tuzatish va bir xil sud amaliyotini shakllantirish imkonini beradi. Mazkur tadqiqot mavzusining dolzarbligi, avvalo, sud qarorlari ustidan shikoyat berish mexanizmlarining kompleks xususiyati va ularni samarali qo'llashdagi amaliy qiyinchiliklar bilan belgilanadi. Hozirgi kunda sudlar faoliyatida qabul qilingan qarorlarning sifati, ularning qonuniy va asosli ekanligi jamiyatning sud tizimiga bo'lgan ishonchini shakllantirishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Biroq, shikoyatlarni ko'rib chiqishda protsessual muddatlarga rioya etish, shikoyat asoslarini to'g'ri shakllantirish va ularni yuridik jihatdan asoslantirishda ham sud amaliyotida, ham amaliyotchilar faoliyatida muayyan bo'shliqlar va qiyinchiliklar mavjud [2]. Jumladan, O'zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2023-yilgi hisobotida qayd etilishicha, sud qarorlari apellyatsiya, kassatsiya va taftish tartibida bekor qilinishining asosiy sabablari orasida protsessual normalarning buzilishi (35%), moddiy huquq normalarini noto'g'ri qo'llash (28%) va ish holatlarining to'liq o'rganilmaganligi (22%) kabi omillar ustunlik qiladi [2]. Bu esa sud-huquq tizimida sud qarorlari ustidan shikoyat berish asoslari va ularni asoslash texnikasini chuqur o'rganish, zamonaviy metodologiyalarni tatbiq etish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish zaruratini keltirib chiqaradi. Sud qarorlari ustidan shikoyat berish ins ...