KURS ISHI

KIRISH Sulfat kislota dunyo kimyo sanoatining muhim mahsulotlaridan biri bo‘lib, uning ishlab chiqarish hajmi mamlakat sanoat salohiyatining muhim ko‘rsatkichi hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi (2023) ma'lumotlariga ko‘ra, mamlakatda kimyo sanoati ishlab chiqarish hajmi so‘nggi besh yilda o‘rtacha 12-15% ga o‘sgan bo‘lib, bu o‘sish ko‘rsatkichi asosan mineral o‘g‘itlar ishlab chiqarish hajmlarining oshishi bilan bog‘liqdir [1]. Jumladan, O‘zbekistonda azotli o‘g‘itlar ishlab chiqarish 2022-yilda 1.5 million tonnadan oshgan bo‘lsa, fosforli o‘g‘itlar ishlab chiqarish esa qariyb 400 ming tonnaga yetgan. Bu o‘g‘itlar ishlab chiqarishda sulfat kislota asosiy xomashyo vazifasini o‘taydi va unga bo‘lgan talab yildan yilga sezilarli darajada ortib bormoqda. Global miqyosda ham sulfat kislota bozori katta hajmlarga ega bo‘lib, "Grand View Research" (2023) hisobotiga ko‘ra, jahon sulfat kislota bozori hajmi 2022-yilda 45.2 milliard AQSh dollarini tashkil etgan va 2030-yilga borib yillik o‘rtacha 4.5% o‘sish prognoz qilinmoqda [2]. Bu o‘sish ko‘rsatkichlari metallurgiya, neftni qayta ishlash, to‘qimachilik va avtomobil sanoati kabi turli tarmoqlarning rivojlanishi bilan bevosita bog‘liq. Sulfat kislota ishlab chiqarish jarayonida S pechi – oltingugurtni yoqish orqali sulfat dioksid (SO2) olish uchun mo‘ljallangan asosiy qurilma bo‘lib, butun texnologik zanjirning samaradorligi va xavfsizligini belgilaydi. Hozirgi sharoitda, energiya resurslaridan samarali foydalanish, ishlab chiqarish xarajatlarini optimallashtirish va atrof-muhitga ta'sirni minimallashtirish global kun tartibidagi asosiy masalalardir. Sulfat kislota ishlab chiqarishdagi S pechlarining loyihalanishi va modernizatsiyasi ushbu vazifalarni hal qilishda markaziy o‘rin tutadi. Mavjud texnologiyalarning eskirganligi, energiya iste'molining yuqoriligi va emissiya standartlarining qat'iylashuvi O‘zbekiston sanoati oldida yangi, yanada samarali va ekologik toza pechlarni loyihalash zaruratini qo‘ymoqda [3]. Xususan, pech ichidagi issiqlik almashinuvini optimallashtirish, refrakter materiallarning chidamliligini oshirish va yoqilg‘i sarfini kamaytirish orqali mahsulot tannarxini pasaytirish, shuningdek, konversiya darajasini oshirish orqali xomashyo sarfini qisqartirish dolzarb muammolar qatoriga kiradi. Mazkur muammolarni hal etish mahalliy kimyo sanoatining raqobatbardoshligini oshi ...