KURS ISHI

KIRISH Markaziy Osiyo mintaqasi, xususan, O'zbekiston hududi qadim zamonlardan buyon insoniyat sivilizatsiyasining shakllanishida muhim rol o'ynagan. Bu jarayonda suv resurslaridan oqilona foydalanish va sug'orma dehqonchilikning rivojlanishi hal qiluvchi ahamiyat kasb etgan. Xorazm vohasida sug'orma dehqonchilikning ilk izlari mil. avv. IV ming yilliklarga borib taqalishi, Toshkent vohasida esa eng qadimgi sug'orish inshootlari mil. avv. I ming yillik oxiri - mil. avv. II ming yillik boshlariga oid ekanligi mintaqadagi dehqonchilik madaniyatining ildizlari juda chuqur ekanligidan dalolat beradi. Ushbu qadimiy amaliyot nafaqat aholining asosiy tirikchilik manbai bo'lgan, balki jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy taraqqiyotiga ham bevosita ta'sir ko'rsatgan. Amudaryo va Sirdaryo kabi yirik suv manbalari mintaqa hayotining tomiri bo'lib kelgan va ulardan samarali foydalanish mahalliy aholining yashash sharoitlarini belgilagan. Shu nuqtai nazardan, suv resurslari va sug'orma dehqonchilik tarixini o'rganish hozirgi davrda ham o'zining dolzarbligini yo'qotmagan. Bugungi kunda jahon miqyosida global iqlim o'zgarishlari va aholi sonining ortishi fonida suv tanqisligi muammosi tobora keskinlashib bormoqda. O'zbekiston ham qurg'oqchil mintaqada joylashganligi sababli ushbu muammo bilan yuzma-yuz kelmoqda. Qadimiy sug'orish tizimlari va suvdan foydalanish madaniyatining chuqur tahlili hozirgi zamonaviy sharoitlarda suv resurslarini boshqarishda yangi echimlar topishga, suvni tejash texnologiyalarini rivojlantirishga va barqaror qishloq xo'jaligini ta'minlashga yordam beradi. Mazkur mavzu nafaqat tarixiy qiziqish uyg'otadi, balki suv resurslaridan oqilona foydalanish strategiyalarini ishlab chiqishda muhim amaliy ahamiyatga ega. Shu bilan birga, tarixiy tajribani o'rganish, qadimiy sug'orish usullarini modernizatsiya qilish imkoniyatlarini izlash, kelajak avlodlar uchun suv resurslarini saqlash yo'lidagi harakatlarda ilmiy asos bo'lib xizmat qiladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi shuni ko'rsatadiki, Markaziy Osiyo, jumladan, O'zbekiston hududida suv resurslari va sug'orma dehqonchilik tarixi bo'yicha ko'plab tadqiqotlar olib borilgan. V.V. Bartol'd o'zining "Istoriya kul'turnoy zhizni Turkestana" asarida mintaqaning madaniy hayotida suvning o'rnini keng yoritgan [2]. S.P. Tolstov "Po drevnim del'tam Oksa i Yaksarta" asarida Quyi Amudaryo va Sirdary ...