KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida ta’lim sifatini oshirishga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar natijasida so‘nggi yillarda ta’lim xizmatlari eksporti 2023-yilda 34,7 million AQSH dollariga yetdi [1]. Bu ko‘rsatkich 2020-yildagi 14,2 million AQSH dollariga nisbatan 2,4 baravar o‘sganligini ko‘rsatadi, bu esa ta’lim jarayoniga zamonaviy yondashuvlarni joriy etishga bo‘lgan yuqori ehtiyojni ta’kidlaydi [1]. Biroq, o‘quvchilarning diqqatni jamlash qobiliyatining pasayishi global miqyosda kuzatilayotgan tendensiya bo‘lib, bu o‘z navbatida akademik ko‘rsatkichlarga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Masalan, PISA (Xalqaro talabalarni baholash dasturi) ma’lumotlariga ko‘ra, 15 yoshli o‘quvchilarning 40% dan ortig‘i darsda diqqatini jamlashda muammolarga duch keladi [2]. Bu holat o‘zgaruvchan axborot muhiti sharoitida, raqamli texnologiyalarning kengayishi bilan yanada keskinlashmoqda, bu esa ta’lim jarayonida diqqatni rivojlantirishning samarali usullarini ishlab chiqishni dolzarb vazifaga aylantiradi. Bugungi kunda ta’lim jarayonida diqqatni rivojlantirish masalasi o‘ta dolzarb bo‘lib qolmoqda, chunki zamonaviy o‘quv dasturlari va axborotning haddan tashqari ko‘pligi o‘quvchilardan yuqori darajada kognitiv yuklamani talab qiladi. Amaldagi ta’lim tizimida o‘quvchilarning diqqatini samarali boshqarish va rivojlantirishga qaratilgan tizimli yondashuvlar yetarli emas. Mavjud pedagogik metodikalar ko‘pincha diqqatning barqarorligini, hajmini va taqsimlanishini rivojlantirishga yetarlicha e’tibor qaratmaydi. Masalan, O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi tomonidan 2023-yilda o‘tkazilgan so‘rovnomaga ko‘ra, o‘qituvchilarning 60% dan ortig‘i dars jarayonida o‘quvchilarning diqqatini jalb qilish va ushlab turishda qiyinchiliklarga duch kelishini ta’kidlagan [3]. Ushbu muammo nafaqat o‘quv materialini o‘zlashtirishga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, balki kelajakda o‘quvchilarning professional va shaxsiy rivojlanishiga ham to‘sqinlik qiladi. Shuning uchun, diqqatni rivojlantirishning yangi, samarali va ilmiy asoslangan usullarini joriy etish ta’lim tizimining sifati va raqobatbardoshligini oshirish uchun zaruriy shartdir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha xalqaro miqyosda ko‘plab tadqiqotlar o‘tkazilgan. Masalan, Daniel Kahneman (2011) diqqatni ikki tizim – tez va sekin fikrlash orasidagi o‘zaro bog‘liqlik sifatida tahlil qilib, uning kognitiv yuklamaga ta’sirini ch ...