KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-2024 o'quv yilida umumta'lim maktablari soni 10 mingdan oshib, ularda 6,5 milliondan ortiq o'quvchi tahsil olmoqda [1]. Statistik ma'lumotlarga ko'ra, respublikadagi o'quvchilarning taxminan 15-20% i turli darajadagi psixologik qiyinchiliklarga duch keladi, bu esa o'qishdagi muvaffaqiyatsizlik, xulq-atvor muammolari va ijtimoiy moslashuv buzilishlariga olib kelishi mumkin [2]. Shu bilan birga, har 1000 nafar o'quvchiga atigi bitta maktab psixologi to'g'ri keladi, bu Yevropa Ittifoqi mamlakatlaridagi o'rtacha ko'rsatkichdan (har 500-700 o'quvchiga 1 psixolog) sezilarli darajada past [3]. Ushbu holat ta'lim tizimida psixologik xizmatlarga bo'lgan ehtiyojning oshib borayotganini va uning dolzarbligini yaqqol ko'rsatmoqda. Global miqyosda ham, 2022 yilda ta'limda psixologik qo'llab-quvvatlash bozorining hajmi 3 milliard AQSH dollaridan oshgan va 2028 yilga borib bu ko'rsatkichning 5 milliard AQSH dollariga yetishi prognoz qilinmoqda [4]. Bu raqamlar ta'lim tizimida psixologik xizmatlarning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyatini va unga bo'lgan global ehtiyojni tasdiqlaydi. Bugungi kunda ta'lim jarayonida o'quvchilarning o'zlashtirishi, xulq-atvori va shaxsiy rivojlanishiga ijtimoiy-psixologik omillar katta ta'sir ko'rsatmoqda. Pandemiya va uning oqibatlari, axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi, ijtimoiy media ta'siri kabi zamonaviy chaqiriqlar bolalar va o'smirlar psixikasiga yangi turdagi yuklamalarni yuklamoqda. Stress, depressiya, xavotir, ijtimoiy izolyatsiya kabi holatlar yoshlar orasida keng tarqalib borayotgan bir paytda, ta'lim muassasalarida samarali psixologik yordam tizimini yo'lga qo'yish juda muhimdir. Mavjud psixologik xizmat tizimining eskirgan metodologiyalari, resurslar yetishmasligi va zamonaviy psixologik intervensiya usullaridan foydalanmasligi O'zbekistondagi ta'lim tizimida hal etilmagan muammolar qatoriga kiradi. Yevropa tajribasini chuqur o'rganish, uning ilg'or amaliyotlarini mahalliy sharoitlarga moslashtirish ushbu muammolarni bartaraf etishda muhim qadam bo'ladi. Ta'lim tizimida psixologik xizmat masalasi jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Misol uchun, Fransiyalik olim Jean Piaget (1960-yillar) kognitiv rivojlanish nazariyasini ishlab chiqib, bolalarning bilish jarayonlarini bosqichma-bosqich tahlil qildi va psixologik aralashuvlar yosh xususiyatlarini inobatga olish zarurligin ...