KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda maxsus ta’limga muhtoj bolalar soni yildan-yilga ortib bormoqda, bu esa ushbu sohadagi qonunchilikni takomillashtirish va amaliyotda samarali qo‘llash zaruratini kuchaytiradi. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakatda maxsus ta’lim muassasalarida ta’lim olayotgan o‘quvchilar soni 25 ming nafardan oshgan bo‘lib [1], rivojlanishida alohida ehtiyojlari bo‘lgan bolalar umumiy sonining taxminan 1,5-2% ini tashkil etadi [2]. Bu ko‘rsatkich rivojlangan mamlakatlardagi xuddi shunday bolalar ulushidan sezilarli darajada past ekanligi, ya’ni ko‘plab bolalar ta’lim tizimiga qamrab olinmayotgani yoki ularning ehtiyojlari yetarli darajada qondirilmayotganidan dalolat beradi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) hisob-kitoblariga ko‘ra, dunyo aholisining qariyb 15% i ma’lum bir nogironlikka ega bo‘lib, ularning taxminan 10% i bolalik yoshiga to‘g‘ri keladi [3]. Bu esa global miqyosda ham maxsus ta’limga bo‘lgan ehtiyojning ulkanligini ko‘rsatadi va O‘zbekiston ham ushbu global muammoga samarali yechim topishi lozim. Shuningdek, 2022-yilda qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonunida maxsus ta’limga oid bir qator yangi normalar kiritilgan bo‘lib, ularning mohiyati, amaliyotdagi tatbiqi va samaradorligini tahlil qilish dolzarb ahamiyat kasb etadi [4]. Bugungi kunda "Ta’lim to‘g‘risida"gi Qonunda maxsus ta’limga oid normalarning amaliyotdagi tatbiqi, ularning afzalliklari va mavjud kamchiliklarini chuqur tahlil qilish, shuningdek, kelgusi islohotlar uchun asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish muhimdir. Maxsus ehtiyojli bolalarni ta’lim tizimiga to‘liq integratsiyalash, ularga sifatli ta’lim berish va jamiyatning teng huquqli a’zolari sifatida rivojlanishini ta’minlash nafaqat insonparvarlik vazifasi, balki mamlakatning barqaror rivojlanishi uchun ham strategik ahamiyatga ega. Maxsus ta’lim tizimidagi nomukammalliklar, jumladan, mutaxassis kadrlar yetishmasligi, moddiy-texnik bazaning eskirganligi, inklyuziv ta’limga to‘liq o‘tishdagi qiyinchiliklar va ota-onalarning xabardorlik darajasining pastligi kabi muammolar hali ham o‘z yechimini topmagan. Ushbu kurs ishi mazkur muammolarni tizimli ravishda o‘rganib chiqish, qonunchilik normalarini amaliyotga tatbiq etish mexanizmlarini takomillashtirish bo‘yicha aniq takliflar berishga qaratilgan bo‘lib, bu orqali maxsus ehtiyojl ...