KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda dunyo bo'yicha havo almashtirish va konditsionerlash tizimlari bozori hajmi 162.7 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2030-yilga borib 296.3 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu o'sish sanoatlashuv, urbanizatsiya va havo sifatiga bo'lgan talabning ortishi bilan bevosita bog'liqdir. O'zbekistonda esa sanoat korxonalarining soni so'nggi besh yilda o'rtacha 7% ga oshgan [2], bu esa ish joylarida havo almashinuvini ta'minlash va zararli moddalar konsentratsiyasini me'yorlashtirish masalasini yanada dolzarb qilmoqda. Xususan, ta'mirlash korxonalarida chang, metall qirindilari, bo'yoq bug'lari va kimyoviy birikmalar kabi zararli moddalar konsentratsiyasining ortishi ishchi salomatligiga jiddiy tahdid solib, mehnat unumdorligini pasaytiradi [3]. Mazkur kurs ishi ta'mirlash korxonalarida havo almashtirish tizimlarining samaradorligini oshirish, energiya tejash imkoniyatlarini o'rganish hamda ish muhitini yaxshilashga qaratilgan amaliy yechimlarni taklif etishga qaratilgan bo'lib, mamlakatimiz iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi va aholi salomatligini muhofaza qilishda muhim ahamiyat kasb etadi. Hozirgi kunda ta'mirlash korxonalarida havo almashtirish tizimlarining optimallashtirilishi masalasi nafaqat mehnat muhofazasi, balki energetik samaradorlik nuqtai nazaridan ham hal etilmagan qator muammolarga ega. An'anaviy shamollatish tizimlari ko'pincha yuqori energiya sarfi bilan bog'liq bo'lib, bu ishlab chiqarish tannarxini oshiradi [4]. Qolaversa, zararli moddalarning to'liq chiqarilmasligi, havo almashinuvi ko'rsatkichlarining me'yorlarga mos kelmasligi va rekuperatsiya tizimlarining yetarli darajada joriy etilmasligi kabi kamchiliklar ham mavjud. O'zbekistonda ta'mirlash korxonalari uchun maxsus, keng qamrovli standartlar va ko'rsatmalar tizimining shakllanmaganligi, shuningdek, zamonaviy CFD modellashtirish usullarini qo'llash darajasining pastligi ham mavzuning dolzarbligini oshiradi. Bu muammolarni kompleks tarzda o'rganish va ularga ilmiy asoslangan yechimlar topish orqali, ishchi salomatligini himoya qilish, korxonalarning raqobatbardoshligini oshirish hamda atrof-muhitga salbiy ta'sirni kamaytirish mumkin. Mavzuning jahon miqyosida o'rganilganlik darajasi yuqori bo'lib, bir qator taniqli olimlar tomonidan muhim tadqiqotlar olib borilgan. ASHRAE (Amerika Isitish, Sovutish va Havo Konditsionerlash Muhandislari Jamiyati) ...