KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda ta'lim sohasiga yo'naltirilgan davlat byudjeti xarajatlari yalpi ichki mahsulotning 6% dan ortig'ini tashkil etadi, bu rivojlanayotgan mamlakatlar orasida eng yuqori ko'rsatkichlardan biridir [1]. So'nggi besh yilda mamlakatda xalq ta'limi tizimidagi o'qituvchilarning soni 450 mingdan 550 ming nafarga oshgan bo'lsa, o'quvchilar soni 6,2 milliondan 7,2 million nafarga yetgan [2]. Ushbu statistik ma'lumotlar ta'lim tizimiga bo'lgan e'tibor va investitsiyalar hajmini ko'rsatadi. Ayniqsa, "Tarbiya" fanining umumta'lim maktablariga joriy etilishi o'quvchilarning ma'naviy-axloqiy kamolotini ta'minlashga qaratilgan muhim qadam bo'ldi. Biroq, ushbu fanni o'qitishda an'anaviy usullarning samaradorligi zamonaviy talablarga javob bera olmasligi aniq bo'lmoqda. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi "Ta'lim-tarbiya tizimini yanada takomillashtirishga oid qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida"gi PQ-4884-sonli qarorida ilg'or pedagogik texnologiyalarni joriy etish zarurati alohida ta'kidlangan [3]. Bu esa "Tarbiya" fanini o'qitishda muammoli o'qitish texnologiyasining imkoniyatlarini o'rganish va amaliyotga tatbiq etishning dolzarbligini yanada oshiradi. Bugungi kunda "Tarbiya" fani o'quvchilarda nafaqat bilimlarni, balki axloqiy qadriyatlarni, ijtimoiy ko'nikmalarni va tanqidiy fikrlash qobiliyatini shakllantirishni maqsad qilgan. An'anaviy usullar ko'pincha passiv bilimlarni o'zlashtirishga qaratilgan bo'lib, o'quvchilarning mustaqil fikrlash, muammolarni hal qilish va ijodiy yondashuvlarini cheklaydi. Muammoli o'qitish texnologiyasi esa o'quvchilarni faol idrok etishga, o'z bilimlarini qo'llashga va real hayotdagi vaziyatlarda to'g'ri qaror qabul qilishga undaydi. Jahonda ta'limdagi zamonaviy tendensiyalar shuni ko'rsatadiki, o'quvchilarga tayyor bilimlarni berishdan ko'ra, ularni bilim olishga, mustaqil o'rganishga o'rgatish ustuvor ahamiyat kasb etmoqda. O'zbekiston ta'lim tizimi ham ushbu global chaqiriqlarga javob berishga intilmoqda, ammo "Tarbiya" fanini muammoli o'qitish texnologiyasi asosida samarali tashkil etish bo'yicha tizimli yondashuvlar va amaliy tavsiyalar yetishmayapti. Bu esa ushbu kurs ishining zaruriyatini va ahamiyatini belgilaydi. Muammoli o'qitish texnologiyasining nazariy asoslari va amaliy tatbiqi borasida jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, J. Dewey (1938 ...