KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda mustaqillik yillarida o'zlikni anglash, milliy qadriyatlarni tiklash va o'tmishga yangicha yondashuvni shakllantirish jarayonlari faol kechmoqda. Jumladan, O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligining 2023-yil yakunlari bo'yicha ma'lumotlariga ko'ra, tarixiy yodgorliklarning restavratsiyasi va muzeylarning modernizatsiyasiga ajratilgan davlat investitsiyalari hajmi 2022-yilga nisbatan 18,5% ga oshib, 150 milliard so'mdan ortiqni tashkil etdi [1]. Shu bilan birga, tarixiy filmlar va teleko'rsatuvlar ishlab chiqarish hajmi so'nggi besh yilda 2,5 barobarga oshib, aholining milliy tarixga bo'lgan qiziqishi yuqoriligini ko'rsatmoqda [2]. Bu ko'rsatkichlar tarixiy xotiraning jamiyat hayotidagi o'rni tobora ortib borayotganini va uning shakllanishida tarixshunoslikning bevosita ta'siri kuchayib borayotganini tasdiqlaydi. Aynan shu omillar, ya'ni xalqning o'tmishga bo'lgan munosabati va ilmiy talqinlarning o'zaro bog'liqligi zamonaviy O'zbekistonda barqaror rivojlanish va milliy identiklikni mustahkamlash uchun muhim ahamiyat kasb etadi [3]. Ushbu tadqiqot mavzusi bugungi globallashuv va axborot asrida tarixiy xotira va tarixshunoslik o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikning tobora murakkablashib borayotganligi sababli nihoyatda dolzarbdir. Jamiyatning o'tmish haqidagi tasavvurlari ko'pincha ilmiy tadqiqotlarga emas, balki madaniy xotira, siyosiy diskurs va ommaviy axborot vositalari tomonidan yaratilgan narrativlarga asoslanadi. Bu esa tarixiy xotira va ilmiy tarixshunoslik o'rtasida ziddiyatlarga olib kelishi mumkin. Masalan, soxta tarixiy ma'lumotlarning internetda tarqalishi sababli, 2023-yilda "FactCheck.org" tomonidan aniqlangan tarixiy voqealar bilan bog'liq dezinformatsiya holatlari umumiy dezinformatsiyaning 28% ini tashkil etdi [4]. Shu bois, tarixshunoslik o'zining ilmiy prinsiplariga sodiq qolgan holda, jamoatchilik ongida shakllanadigan tarixiy xotiraga qanday ta'sir ko'rsatishi va uni qanday to'g'ri yo'naltirishi mumkinligi masalasi hal etilmagan muammo bo'lib qolmoqda. O'zbekiston sharoitida, sovet davrining murakkab merosini qayta baholash va milliy davlatchilik asoslarini mustahkamlash nuqtai nazaridan, bu bog'liqlikni chuqur tahlil qilish strategik ahamiyatga ega. Mavzuning o'rganilganlik darajasiga kelsak, tarixiy xotira va tarixshunoslikning o'zaro bog'liqligi masalasi jahon miqyosida ko'plab olimlar to ...