KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi farmonida mamlakatda barcha sohalarda, xususan, bank tizimida tub o‘zgarishlar va islohotlar amalga oshirilishi belgilangan [1]. Ushbu islohotlar doirasida O‘zbekiston bank sektoridagi aktivlar hajmi 2023-yil yakuniga ko‘ra 640 trillion so‘mni tashkil etib, yiliga o‘rtacha 20-25% o‘sish sur’atlarini ko‘rsatmoqda [2]. Raqamli bank xizmatlarining ulushi esa 2020-yildagi 15% dan 2023-yilda 45% ga yetdi, bu sohada jadal transformatsiya jarayoni ketayotganidan dalolat beradi [3]. Biroq, bu o‘zgarishlar bank xodimlari va mijozlar tomonidan har doim ham birdek qabul qilinmaydi, tashkilotdagi o‘zgarishlarga qarshilik ko‘pincha ularni samarali amalga oshirishga to‘siq bo‘lmoqda. Masalan, O‘zbekiston banklarida yangi texnologiyalarni joriy etishga qarshi xodimlar orasida passiv qarshilik darajasi 2023-yilda o‘rtacha 30% ga yetgani aniqlangan [4]. Bunday qarshilik, moliyaviy muassasalarning innovatsion tashabbuslarini sustlashtiribgina qolmay, balki strategik maqsadlarga erishishni ham murakkablashtiradi. Bank sektori hozirgi globallashuv va raqamli transformatsiya davrida misli ko‘rilmagan tezlikda rivojlanmoqda. Bu sharoitda o‘zgarishlarga moslashish, yangi texnologiyalarni joriy etish va mijozlarga yo‘naltirilgan xizmatlarni taklif etish banklarning raqobatbardoshligini saqlab qolish uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ayniqsa, Agrobank kabi yirik va an’anaviy institutlar uchun bu jarayon yanada murakkab, chunki u nafaqat texnologik yangilanishlarni, balki korporativ madaniyatda chuqur o‘zgarishlarni ham talab etadi. Tashkilotdagi o‘zgarishlarga qarshilik esa moliyaviy yo‘qotishlarga olib kelishi mumkin; masalan, loyihalarni kechiktirish har bir o‘tgan oy uchun loyiha qiymatining 5-10% gacha oshishiga sabab bo‘ladi [5]. Shu bois, o‘zgarishlarga qarshilikning sabablarini chuqur o‘rganish, uning oldini olish va samarali boshqarish mexanizmlarini ishlab chiqish zamonaviy bank tizimining barqaror rivojlanishi uchun muhim hisoblanadi. Tashkilotdagi o‘zgarishlarga qarshilik muammosi jahon miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Kurt Lewin (1947) o‘zining “muzlatish, o‘zgarish, qayta muzlatish” modelini taklif qilib, o‘zgarishlarni samarali boshqarishning uch bosqichli nazariy asosini yaratdi [6] ...