KURS ISHI

KIRISH Jahon ta'lim bozorining hajmi 2023-yilda 7 trillion dollardan oshib, 2030-yilga borib 12 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bunda, til o'qitish segmenti muhim o'rin tutadi, ayniqsa ingliz tili global kommunikatsiya vositasi sifatida o'zining doimiy ustunligini saqlab kelmoqda. AQSH Davlat departamenti ma'lumotlariga ko'ra, dunyo bo'ylab 1.5 milliarddan ortiq odam ingliz tilini o'rganmoqda, bu esa til o'qitish metodologiyalarini doimiy takomillashtirish zaruratini keltirib chiqaradi [2]. O'zbekistonda ham ingliz tilini o'rganishga bo'lgan talab jadal o'sib bormoqda. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yildagi farmoniga ko'ra, 2030-yilga qadar respublika maktab bitiruvchilarining kamida 50% ingliz tilini bilishi kerakligi belgilangan [3]. Bu esa ingliz tilini o'qitish sifati va samaradorligini oshirish, ayniqsa nutq malakasini rivojlantirishga qaratilgan amaliy yechimlarni talab qiladi. Hozirda O'zbekistondagi oliy ta'lim muassasalarida ingliz tili o'qitish dasturlarining taxminan 60% nutq malakasini shakllantirishga yetarlicha e'tibor qaratmayotgani kuzatilmoqda, bu esa bitiruvchilarning real kommunikativ vaziyatlarda o'z fikrlarini erkin ifodalash qobiliyatini cheklamoqda [4]. Ingliz tilini o'qitish metodlari sohasida, xususan nutq malakasini rivojlantirishda, hal etilmagan muammolar ko'p. An'anaviy o'qitish usullari ko'pincha grammatika va leksikani yodlashga qaratilgan bo'lib, o'quvchilarning og'zaki muloqotda ishtirok etishiga kam imkoniyat beradi. Natijada, o'quvchilar ko'p so'z boyligi va grammatik qoidalarni bilsa-da, real hayotda ulardan foydalanishda qiynaladilar, ya'ni ularda fluentlik (nutqning ravonligi) va aniqlik (grammatik va leksik jihatdan to'g'ri nutq) o'rtasidagi muvozanat buziladi [5]. O'zbekistondagi ta'lim tizimida ham ushbu muammolar yaqqol seziladi. Maktab va universitetlarda ko'pincha darslik materiallariga bog'lanib qolish, o'quvchilarning individual ehtiyojlarini inobatga olmaslik hamda zamonaviy kommunikativ yondashuvlarni yetarli darajada qo'llamaslik nutq malakasini rivojlantirishga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda [6]. Jumladan, O'zbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan o'tkazilgan so'rovlarga ko'ra, talabalarning 45% ingliz tilida erkin so'zlashishda qiyinchiliklarga duch kelishini ta'kidlagan [7]. Bu esa mavjud metodologiyalar va amaliyotlarni qayta ko'rib chiqis ...