KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning 2024-yil 23-fevraldagi PQ-79-sonli “Matematika fanini rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qaroriga ko‘ra, mamlakatimizda matematik ta’lim va ilmiy tadqiqotlar salohiyatini oshirishga ustuvor ahamiyat qaratilmoqda [1]. Bu qaror doirasida, 2023-yilda matematika faniga ajratilgan davlat grantlari soni 15% ga oshirilgan bo‘lib, bu fundamental fanlarning, xususan, geometriya va algebra kabi sohalarning iqtisodiyotdagi amaliy ahamiyatini ko‘rsatadi [2]. Dunyo miqyosida esa, koordinatalar metodi asosida ishlaydigan geoinformatsion tizimlar (GIS) bozori 2023-yilda 12.3 milliard dollarni tashkil etgan va 2030-yilga borib yillik o‘rtacha 12.8% o‘sish sur’ati bilan 27.8 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [3]. Bu ko‘rsatkichlar, texnologik rivojlanishning matematik asoslarga, ayniqsa, geometrik obyektlarni raqamli ifodalash usullariga bevosita bog‘liqligini yaqqol namoyon etadi. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligida yer uchastkalarini raqamli kadastr tizimiga kiritish jarayoni 2023-yilda 70% ga yakunlangan bo‘lib, bu jarayonda koordinatalar metodi fundamental baza vazifasini o‘tamoqda [4]. Bugungi kunda texnologik inqiloblar va raqamli transformatsiyalar davrida tekislikda koordinatalar metodining nazariy asoslari va amaliy tatbiqlari tobora kengayib bormoqda. Geometrik obyektlarning joylashuvini raqamlar yordamida ifodalash usuli bo‘lgan koordinatalar metodi, nafaqat sof matematika, balki muhandislik, kompyuter grafikasi, robototexnika, navigatsiya tizimlari va ma’lumotlarni vizualizatsiya qilish kabi sohalarda ham ajralmas vosita hisoblanadi. Shunga qaramay, mazkur metodning zamonaviy texnologik platformalar bilan integratsiyasini chuqur o‘rganish, uning imkoniyatlarini yanada kengaytirish va turli sohalarda samaradorligini oshirish bo‘yicha muammolar dolzarbligini saqlab qolmoqda. Jumladan, murakkab geometrik hisoblashlarni optimallashtirish, yuqori aniqlikdagi sensor ma’lumotlarini qayta ishlashda transformatsiya usullarini takomillashtirish va qutb koordinatalari kabi muqobil tizimlarning afzalliklarini to‘liq ishga solish bo‘yicha tadqiqotlar talab etiladi. Tekislikda koordinatalar metodining nazariy va amaliy asoslari bo‘yicha dunyo miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan jiddiy tadqiqotlar olib borilgan. René Descartes (1637) analitik geometriy ...