KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida mehnat resurslaridan samarali foydalanish va ishlab chiqarish samaradorligini oshirish masalasi iqtisodiyotni modernizatsiya qilishning asosiy ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsulotining o‘sish sur’ati 6% ni tashkil etgan bo‘lsa [1], bu o‘sishni ta’minlashda mehnat unumdorligini oshirishning hissasi muhim ahamiyat kasb etadi. Biroq, geodeziya va kartografiya sohasi kabi texnik jihatdan murakkab tarmoqlarda mehnat normalarini ilmiy asoslangan holda ishlab chiqish va ularni takomillashtirish dolzarb vazifalardan bo‘lib qolmoqda. Global miqyosda raqobatbardoshlikni oshirish uchun ishlab chiqarish xarajatlarini optimallashtirish va resurslardan ratsional foydalanish talab qilinadi. Bu esa, o‘z navbatida, har bir ish jarayoni uchun aniq belgilangan texnik mehnat normalariga asoslanishni taqozo etadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, samarali mehnat normalari mavjud bo‘lmagan sharoitda korxonalar o‘rtacha 10-15% gacha ishlab chiqarish quvvatini yo‘qotishi mumkin [2], bu esa xarajatlarning oshishiga va raqobatbardoshlikning pasayishiga olib keladi. Texnik mehnat normalarini ishlab chiqish zamonaviy ishlab chiqarish korxonalarining barqaror rivojlanishi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Bugungi kunda ko‘plab korxonalarda, xususan geodeziya va kartografiya sohasida, mehnat normalari eskirgan, texnologik yangilanishlarni hisobga olmaydigan usullar asosida shakllantirilgan. Bu esa, ish haqi tizimining nomukammalligiga, ishchilarning motivatsiyasining pasayishiga va resurslardan samarasiz foydalanishga olib kelmoqda. Masalan, "O‘zgeodezkadastr" davlat qo‘mitasi tizimidagi ayrim tashkilotlarda bajarilayotgan ishlarning murakkabligi va sharoitlarini to‘liq aks ettirmaydigan normalar tufayli loyiha xarajatlari o‘rtacha 7-12% ga oshganligi qayd etilgan [3]. Ushbu muammo ishlab chiqarish jarayonlarining shaffofligini kamaytiradi, boshqaruv qarorlarini qabul qilishni qiyinlashtiradi va pirovardida butun soha samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli, ilmiy asoslangan, zamonaviy texnologiyalarni va ish usullarini hisobga oluvchi texnik mehnat normalarini ishlab chiqish hamda ularni amaliyotga joriy etish ushbu kurs ishi doirasida ko‘rib chiqiladigan eng dolzarb masalalardan biridir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi x ...