KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda O‘zbekistonda adabiyot va san’at sohasiga ajratilgan davlat granti mablag‘lari 18,7 milliard so‘mni tashkil etdi [1]. O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi besh yilda milliy adabiyotimiz durdonalarini o‘qitish metodikasini takomillashtirishga qaratilgan tadqiqotlar soni 15% ga oshgan bo‘lsada, Tog‘ay Murod kabi o‘ziga xos uslubga ega yozuvchilar ijodini chuqur tahlil qilish va uni o‘qitishga oid metodik qo‘llanmalar yetishmasligi dolzarb muammo bo‘lib qolmoqda [2]. Xususan, adabiyot darslarida Tog‘ay Murod asarlaridagi folklorizm, badiiy psixologizm va semiotika kabi uslubiy xususiyatlarni zamonaviy pedagogik yondashuvlar (konstruktivizm, kognitiv yondashuv) asosida o‘qitish metodlari to‘liq ishlab chiqilmagan, bu esa o‘quvchilarning asarni chuqur tushunishiga va ijodiy fikrlashini rivojlantirishga to‘siq bo‘lmoqda [3]. Ushbu muammolar fonida, milliy adabiyotni o‘qitish metodikasini takomillashtirish, ayniqsa, Tog‘ay Murod ijodiy uslubining o‘ziga xos xususiyatlarini, jumladan, uning xarakter yaratish mahoratini zamonaviy ta’lim standartlariga mos ravishda talqin qilish va o‘qitish mexanizmlarini ishlab chiqish muhim ahamiyat kasb etadi. Bugungi kunda o‘quvchilarda tanqidiy fikrlash, ijodiy tahlil qilish ko‘nikmalarini shakllantirish, shuningdek, milliy adabiy qadriyatlarga hurmatni singdirish dolzarb vazifadir. Tog‘ay Murodning asarlari xalq ruhi, milliy o‘ziga xoslik va chuqur falsafiy g‘oyalar bilan sug‘orilgan bo‘lib, ularni samarali o‘qitish o‘quvchilarning ma’naviy-axloqiy kamolotida muhim rol o‘ynaydi [4]. Bu esa o‘qitish jarayoniga yangicha yondashuvlarni joriy etishni, mavjud metodik bo‘shliqlarni to‘ldirishni va yozuvchi ijodining har bir jihatini chuqur ilmiy asosda tahlil qilishni taqozo etadi. Tog‘ay Murod uslubiyati va xarakter yaratish mahorati mavzusi jahon adabiyotshunosligida o‘xshash muammolar doirasida ko‘plab tadqiqotlarga sabab bo‘lgan. Xususan, Mixail Baxtin (1986) o‘zining “Dialogik tasavvur” nomli asarida badiiy asardagi polifonizm va personajlarning dialogik munosabatlari orqali xarakter yaratishning nazariy asoslarini ishlab chiqqan [5]. Yuri Lotman (1970) semiotika sohasidagi tadqiqotlarida badiiy matnni belgi tizimi sifatida o‘rganib, unda madaniy kodlar va xarakterlararo aloqalar qanday shakllanishini ko‘rsatib bergan [6]. Shuningdek, Umberto Eko (1979) “Ochiq asar” konsepsiyasini i ...