KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida fuqarolarni chaqiruvga qadar boshlang‘ich tayyorgarlikdan o‘tkazish masalasi davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Mudofaa vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda chaqiruvga qadar boshlang‘ich tayyorgarlik kurslarida qamrab olingan yoshlar soni 250 mingdan ortiqni tashkil etgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich 2022-yilga nisbatan 10-12% ga o‘sgan [1]. Ushbu tayyorgarlik tizimida jismoniy tayyorgarlik, xususan, to‘siqlar yo‘lkasida to‘siqlardan o‘tish mashg‘ulotlari muhim o‘rin egallaydi. So‘nggi besh yilda jismoniy tayyorgarlik bo‘yicha o‘tkazilgan testlarda o‘rtacha ko‘rsatkichlar 15% ga yaxshilangani qayd etilgan, biroq to‘siqlardan o‘tish bo‘yicha ko‘rsatkichlar hali ham umumiy jismoniy tayyorgarlik darajasidan 5-7% ga ortda qolmoqda [2]. Bu holat to‘siqlar yo‘lkasida to‘siqlardan o‘tish bo‘yicha mashg‘ulotlarni tashkillashtirish va o‘tkazish uslubiyotini takomillashtirish zaruratini ko‘rsatadi. Ushbu ko‘rsatkichlar harbiy xizmatga chaqiriluvchilarning jismoniy va psixologik chidamliligini oshirishda ushbu yo‘nalishning o‘rni beqiyos ekanligini anglatadi. Mazkur tadqiqot mavzusi bugungi kunda ayniqsa dolzarb ahamiyat kasb etadi, chunki chaqiruvga qadar boshlang‘ich tayyorgarlik dasturlarida to‘siqlardan o‘tish mashg‘ulotlarining nazariy asoslari va amaliy metodikalari bo‘yicha yagona, tizimli va ilmiy asoslangan yondashuvlar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Mavjud metodikalar ko‘pincha an’anaviy yondashuvlarga asoslangan bo‘lib, zamonaviy harbiy-sport ta’limi talablariga to‘liq javob bermaydi. Masalan, harbiy xizmatga chaqiriluvchilarning tezkorlik, chaqqonlik va chidamlilik kabi jismoniy sifatlarini to‘laqonli rivojlantirishga qaratilgan kompleks yondashuvlarning yo‘qligi, mashg‘ulotlarning samaradorligini pasaytirmoqda. Shuningdek, mashg‘ulot jarayonida shaxsiy xavfsizlikni ta’minlash, jarohatlanish xavfini kamaytirish va mashg‘ulotlarning maqsadli ta’sirini oshirish bo‘yicha aniq tavsiyalar va yondashuvlar yetishmaydi. Bu esa ushbu sohada ilmiy-metodik yondashuvlarni takomillashtirish, yangi texnologiyalar va pedagogik usullarni integratsiya qilish zaruratini keltirib chiqaradi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha xalqaro miqyosda bir qator olimlar tomonidan qimmatli tadqiqotlar olib borilgan. Misol uchun, Jon Smit (John Smith, 2015) o‘z ishida to‘siqlardan o‘tish mashg‘ulotlarining biom ...