KURS ISHI

KIRISH Turizm xizmatlari bozori bugungi kunda jahon iqtisodiyotining eng jadal rivojlanayotgan tarmoqlaridan biri bo‘lib, global yalpi ichki mahsulotning (YaIM) qariyb 10 foizini tashkil etadi [1]. Jahon turizm tashkiloti (UNWTO) ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda xalqaro turistik kelishlar soni 1,3 milliarddan oshib, global turizm bozori hajmi 1,7 trillion AQSh dollariga yetdi [2]. O‘zbekiston ham ushbu global tendensiyadan chetda qolmay, turizm sohasini iqtisodiyotning lokomotivi sifatida rivojlantirishga katta e’tibor qaratmoqda. Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 26-oktabrdagi “O‘zbekiston Respublikasining 2024-yilgi Davlat budjeti to‘g‘risida”gi PQ-356-son qarori hamda turizm sohasini yanada rivojlantirish bo‘yicha qabul qilingan strategiyalarga muvofiq, 2023-yilda respublikaga kelgan xorijiy turistlar soni 7,6 million kishiga yetdi va bu 2022-yilga nisbatan 40 foizdan ziyod o‘sishni ko‘rsatdi [3]. Turizm xizmatlari eksporti hajmi esa 2023-yilda qariyb 2,5 milliard AQSh dollarini tashkil etib, respublika iqtisodiy o‘sishiga salmoqli hissa qo‘shdi [4]. Bu ko‘rsatkichlar mamlakatimizda turizm sohasining jadal rivojlanish salohiyatidan dalolat beradi, shu bilan birga turistik mahsulotni to‘g‘ri shakllantirish va unga ta’sir qiluvchi omillarni chuqur o‘rganish zaruratini keltirib chiqaradi. Mavzuning dolzarbligi shundan iboratki, turizm sohasi nafaqat iqtisodiy o‘sishni ta’minlaydi, balki madaniy almashinuv, mintaqaviy rivojlanish va aholi bandligini oshirishga ham xizmat qiladi. Biroq, turizm xizmatlari bozorida raqobatning kuchayishi, iste’molchilar ehtiyojlarining o‘zgaruvchanligi va globallashuv jarayonlari turistik mahsulotni shakllantirishda yangi yondashuvlar va mexanizmlarni talab etmoqda. O‘zbekistonning boy madaniy merosi va tabiiy go‘zalliklari turistik mahsulotni diversifikatsiya qilish uchun ulkan imkoniyatlar yaratadi. Ammo, mavjud turistik mahsulotning tarkibi va unga ta’sir qiluvchi omillar chuqur tahlil qilinmaganligi, zamonaviy tendensiyalar va xalqaro tajriba yetarlicha integratsiya qilinmaganligi, shuningdek, barqaror turizmni rivojlantirish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalarning yetishmasligi mazkur sohada qator muammolarni keltirib chiqarmoqda. Xususan, ichki va tashqi turistik oqimlarning tahlili, bozor segmentatsiyasi va turistik mahsulotni xorijiy turistlar ehtiyojlariga moslashtirish kabi masalalar amaliy ...