KURS ISHI

KIRISH Uch fazali faza rotorli asinxron motorlar sanoatning turli sohalarida, jumladan, tog'-kon sanoati, metallurgiya, yuk ko'tarish mexanizmlari va transportda keng qo'llaniladigan muhim elektr mashinalaridir [1]. O'zbekistonning sanoat korxonalarida ushbu turdagi motorlarga bo'lgan talab yildan yilga ortib bormoqda, chunki ular yuqori ishga tushirish momenti va tezlikni boshqarish imkoniyatini beradi [2]. Misol uchun, O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, 2022-yilda respublikadagi sanoat ishlab chiqarish hajmi 2021-yilga nisbatan 5.2% ga o'sgan [3], bu esa elektr motorlarga bo'lgan ehtiyojni oshirmoqda. Global asinxron motorlar bozori hajmi 2022-yilda taxminan 47.5 milliard AQSH dollarini tashkil etgan va 2030-yilga borib 75.8 milliard AQSH dollariga yetishi kutilmoqda [4]. Bu o'sish tendensiyasi energetika samaradorligi va optimallashgan ishlash talablari bilan bevosita bog'liq bo'lib, faza rotorli motorlarni loyihalashga bo'lgan ilmiy qiziqishni kuchaytiradi [5]. Ushbu turdagi motorlarning dolzarbligi, ayniqsa O'zbekiston sharoitida, energiya tejash va ishlab chiqarish samaradorligini oshirish vazifalari bilan bog'liq. Mamlakatimizda sanoatni modernizatsiya qilish va ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirish maqsadida zamonaviy va yuqori samarali elektr jihozlariga ehtiyoj katta [6]. Faza rotorli asinxron motorlarning ishga tushirish xususiyatlarini optimallashtirish va ularning energiya samaradorligini oshirish, korxonalarning ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirishga va texnologik jarayonlarni yanada barqaror qilishga xizmat qiladi [7]. Hozirgi kunda mavjud bo'lgan ayrim motorlar eskirgan texnologiyalar asosida ishlab chiqarilgan bo'lib, ularning energiya iste'moli yuqori va ishga tushirish momentlari talab darajasida emas [8]. Bu esa loyihalash jarayonida yangi yondashuvlar va zamonaviy materiallarni qo'llash zaruratini keltirib chiqaradi, shuningdek, mahalliy ishlab chiqarish korxonalarining raqobatbardoshligini oshirishga yordam beradi [9]. Uch fazali asinxron motorlarni loyihalash bo'yicha dunyo miqyosida ko'plab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, Charles Proteus Steinmetz (1890-yillar) asinxron mashinalar nazariyasining asoslarini yaratib, ularning ekvivalent sxemasini taklif qilgan [10]. Nikola Tesla (1888-yil) o'zining ko'p fazali o'zgaruvchan tok tizimlari va asinxron motorlarining patentlari ...