KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda oliy taʼlim tizimining modernizatsiyasi va kadrlar tayyorlash sifatini oshirish borasidagi islohotlar izchil davom etmoqda. Oliy ta’lim va innovatsiyalar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida mamlakatimizda oliy ta’lim bilan qamrov darajasi 42% ga yetdi [1], bu 2017 yildagi 9% ko‘rsatkichga nisbatan qariyb besh barobar o‘sishni anglatadi. Biroq, bu o'sish talabalarning mustaqil o'qish va ishlash ko'nikmalarini rivojlantirish zaruratini ham oshirmoqda. Global miqyosda, Linkedln Learning 2023 yilgi hisobotiga ko'ra, ish beruvchilarning 77% bitiruvchilarda tanqidiy fikrlash va muammolarni mustaqil hal qilish ko'nikmalarining yetishmasligini ta'kidlagan [2], bu esa universitetlarda mazkur ko'nikmalarni shakllantirishning naqadar dolzarb ekanligini ko'rsatadi. Bugungi kunda jahon mehnat bozori yuqori darajada moslashuvchanlik, innovatsion fikrlash va mustaqil ta'lim olish qobiliyatini talab etmoqda. O'zbekistonda esa ko'plab bitiruvchilarning ishga joylashishda aynan mustaqil ishlash, o'z-o'zini boshqarish va tanqidiy fikrlash kabi ko'nikmalarining yetishmasligi sezilmoqda. Masalan, O'zR Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan o'tkazilgan so'rovlarga ko'ra, ish beruvchilarning qariyb 60% oliy ta'lim muassasasi bitiruvchilarining nazariy bilimlari yuqori bo'lsada, ularning amaliyotda mustaqil qaror qabul qilish va yangi sharoitlarga tez moslashish qobiliyatlarida kamchiliklar mavjudligini qayd etgan [3]. Bu esa universitetlarda an'anaviy o'qitish usullari bilan bir qatorda, talabalarning o'z-o'zini rivojlantirishiga xizmat qiluvchi innovatsion pedagogik texnologiyalarni joriy etish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Mazkur kurs ishi aynan ushbu muammolarga e'tibor qaratib, universitet talabalarining mustaqil ishlash ko'nikmalarini tizimli ravishda shakllantirish yo'llarini o'rganishga qaratilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosdagi ko'plab ilmiy tadqiqotlarda o'z aksini topgan. Xorijiy olimlardan B. Zimmerman (2002) o'z-o'zini boshqariladigan ta'lim (Self-regulated learning) nazariyasini ishlab chiqqan bo'lib, talabalarning o'rganish jarayonini rejalashtirish, monitoring qilish va baholash mexanizmlarini tahlil qilgan [4]. A. Bandura (1997) esa ijtimoiy-kognitiv nazariya doirasida shaxsning o'z-o'ziga ishonchi (self-efficacy) va uning mustaqil faoliyatga ta'sirini o'rgangan [5]. J. Hat ...