KURS ISHI

KIRISH Vertikal parmalash dastgohlarining tuzilishi va xarakteristikasini o‘rganish sanoat ishlab chiqarishining barqaror rivojlanishi uchun muhim hisoblanadi. Jahon metallga ishlov berish dastgohlari bozori hajmi 2023-yilda 85,2 milliard dollarga baholangan bo‘lib, 2030-yilga borib yillik o‘rtacha 6,8% o‘sish sur’ati bilan 138,5 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu o‘sishda parmalash dastgohlarining, ayniqsa vertikal turlarining hissasi sezilarli bo‘lib, ularning aniqligi, ishlab chiqarish samaradorligi va avtomatlashtirish imkoniyatlari sababli talab oshib bormoqda [2]. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 26-oktabrdagi “Mashinasozlik sanoatini yanada rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-5282-son qarorida ko‘rsatilganidek, mamlakatimizda mashinasozlik sanoatining yalpi ichki mahsulotdagi ulushini 2026-yilga qadar 3,5%ga yetkazish vazifasi qo‘yilgan [3]. Bu ko‘rsatkichga erishishda zamonaviy, energiya tejamkor va yuqori aniqlikdagi dastgohlardan foydalanish hal qiluvchi ahamiyatga ega. Mahalliy ishlab chiqaruvchilarning raqobatbardoshligini oshirish uchun Vertikal Parmalash Dastgohlarining (VPD) texnik xarakteristikalarini, tuzilishini va ulardan samarali foydalanish imkoniyatlarini chuqur o‘rganish zarurati dolzarb hisoblanadi. Ushbu tadqiqot vertikal parmalash dastgohlarining dolzarbligini yana bir bor tasdiqlaydi, chunki sanoatda yuqori aniqlikdagi, takrorlanuvchanlikka ega va tejamkor teshik ochish jarayonlariga bo‘lgan talab ortmoqda. Bugungi kunda mavjud bo‘lgan vertikal parmalash dastgohlarining ayrim modellari energiya samaradorligi pastligi, vibratsiya darajasining yuqoriligi va eskirgan boshqaruv tizimlari tufayli zamonaviy talablarga javob bermayapti [4]. Xususan, O‘zbekiston sanoat korxonalarida foydalanilayotgan vertikal parmalash dastgohlarining o‘rtacha yoshi 15 yildan oshib ketgani, ularning texnik holatini yaxshilash va yangilash zarurati mavjudligi aniqlandi [5]. Bu holat ishlab chiqarish tannarxining oshishiga, sifat ko‘rsatkichlarining pasayishiga va korxonalarning raqobatbardoshligining yo‘qolishiga olib kelmoqda. Natijada, ushbu tadqiqot orqali vertikal parmalash dastgohlarining konstruktiv kamchiliklarini bartaraf etish, ularning ishlash samaradorligini oshirish va zamonaviy texnologiyalarni (masalan, CNC tizimlari) integratsiya qilish bo‘yicha aniq tavsiyalar ishlab chiqish ...