KURS ISHI

KIRISH Global veb-servislar bozori hajmi 2023-yilda 145,3 milliard AQSH dollarini tashkil etgan bo'lib, 2030-yilga borib yillik oʻrtacha 19,3% oʻsish surʼati bilan 480 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [1]. Bu oʻsish, asosan, biznes jarayonlarini raqamlashtirish, bulutli hisoblash texnologiyalarining kengayishi va dasturiy taʼminot komponentlari oʻrtasida ochiq aloqa mexanizmlariga boʻlgan talabning ortishi bilan bogʻliq. Oʻzbekistonda esa raqamli iqtisodiyotning faol rivojlanishi natijasida veb-servislardan foydalanish koʻrsatkichlari soʻnggi uch yilda oʻrtacha 18% ga oshgan [Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, 2023]. Xususan, 2022-yilda davlat xizmatlarining 70% dan ortigʻi elektron shaklga oʻtkazilgan boʻlib [2], bu esa turli davlat organlari va tashkilotlari oʻrtasida maʼlumot almashinuvini taʼminlovchi veb-servislarga boʻlgan ehtiyojni keskin oshirmoqda. Elektron hukumat loyihalari doirasida bank, soliq va bojxona tizimlari integratsiyasi veb-servislar orqali amalga oshirilmoqda, bu esa tranzaksiya hajmini oʻrtacha 25% ga kamaytirish imkonini berdi [Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi, 2023]. Ushbu tadqiqot mavzusining dolzarbligi shundaki, zamonaviy dasturiy taʼminotni ishlab chiqishda modulli arxitekturaga oʻtish, mikroservislar tamoyillarini qoʻllash va turli platformalar oʻrtasida uzluksiz aloqani taʼminlash birlamchi vazifaga aylandi. Biroq, koʻplab tashkilotlarda eskirgan tizimlar bilan integratsiyani amalga oshirish, maʼlumotlar xavfsizligini taʼminlash, turli protokollar (SOAP, REST) oʻrtasidagi uygʻunlikni yaratish va yuqori samaradorlikni saqlash hali ham hal etilmagan muammolar boʻlib qolmoqda. Ayniqsa, Visual Studio kabi keng qoʻllaniladigan integral dasturiy taʼminotni ishlab chiqish muhitida veb-servislarni samarali integratsiya qilish boʻyicha aniq, amaliy tavsiyalar va metodologiyalar yetishmasligi muammosi kuzatilmoqda. Ushbu boʻshliq, dasturchilar va tizim arxitektorlari uchun murakkab integratsiya vazifalarini bajarishda qiyinchiliklar tugʻdirib, loyihalarning amalga oshirilish muddatini uzaytiradi va xarajatlarni oshiradi [3]. Veb-servislar va ularning integratsiyasi boʻyicha jahon miqyosida koʻplab tadqiqotlar olib borilgan. Tim Berners-Lee (1989) World Wide Web gʻoyasini ilgari surib, keyinchalik veb-servislarning paydo boʻlishiga zamin yaratgan [4]. ...