KURS ISHI

KIRISH So'nggi yillarda O'zbekiston bank tizimida jadal islohotlar amalga oshirilmoqda, bu esa bank hisobotlarining sifati va shaffofligiga bo'lgan talablarni oshirmoqda. O'zbekiston Respublikasi Markaziy bankining 2023-yil yakunlari bo'yicha ma'lumotlariga ko'ra, mamlakat bank sektorining umumiy aktivlari 600 trillion so'mdan oshib, so'nggi besh yilda o'rtacha yillik 20% o'sish sur'atini ko'rsatgan [1]. Bu o'sish bilan birga, banklarning moliyaviy barqarorligi va samaradorligini baholashda sifatli va ishonchli hisobotlarning o'rni beqiyosdir. Bank hisobotlari faqatgina tartibga soluvchi organlar uchun emas, balki investorlar, kreditorlar va boshqa manfaatdor tomonlar uchun ham muhim qarorlar qabul qilishda asos bo'lib xizmat qiladi [2]. Jahon bank tizimida prudensial hisobotlarning ahamiyati Basel III talablari bilan yanada kuchaytirildi, bu esa banklarning kapital yetarliligi, likvidligi va risklarni boshqarishga doir ma'lumotlarni ochiqlashni talab qiladi [3]. O'zbekistonda xalq banklari soni 30 tadan oshib, ular umumiy bank aktivlarining qariyb 70% ini tashkil etadi, bu ularning iqtisodiyotdagi o'rnini yaqqol ko'rsatadi [4]. Shunday ekan, ushbu banklarda hisobot tizimini takomillashtirish mahalliy va xalqaro investitsiyalar oqimini oshirishda muhim omil bo'lib xizmat qiladi. Bugungi kunda bank sektorida hisobotlar shaffofligi va aniqligi bilan bog'liq bir qator muammolar mavjud. Xususan, IFRS ga o'tish jarayonining davom etayotganligi, hisobotlar orasida moslikning yetishmasligi va risklarni aks ettirishdagi ba'zi kamchiliklar dolzarb bo'lib qolmoqda [5]. Raqamli transformatsiya sharoitida, hisobot ma'lumotlarini tezkor yig'ish, qayta ishlash va taqdim etish texnologiyalariga investitsiyalar yetarli darajada emas, bu esa operatsion xarajatlarni oshirib, hisobot tayyorlash muddatlarini uzaytiradi [6]. Bundan tashqari, xalq banklari hisobotlarida moliyaviy bo'lmagan ko'rsatkichlarni, masalan, ijtimoiy mas'uliyat va ekologik ta'sirni aks ettirish mexanizmlari hali to'liq shakllanmagan. Ushbu omillar banklarning obro'siga, investitsion jozibadorligiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin, shu sababli bank hisobotlarini takomillashtirish zaruriyati yuzaga keladi [7]. Mavjud muammolarni hal etish, hisobot jarayonlarini avtomatlashtirish va xalqaro standartlarga moslashtirish mamlakatning moliyaviy barqarorligini ta'minlashda fundamental ahamiyat kasb etadi. Ban ...