KURS ISHI

KIRISH Xalqaro valyuta va kredit munosabatlari global iqtisodiy jarayonlarning ajralmas qismi bo'lib, mamlakatlararo savdo, investitsiya va moliyaviy oqimlarni tartibga soluvchi murakkab tizimni tashkil etadi. O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yil yakuni bo‘yicha O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard AQSh dollariga yetdi, bu ko'rsatkich 2022-yilga nisbatan 2,2 milliard AQSh dollariga yoki 3,6% ga oshganligini bildiradi [1]. Ushbu o‘sish, asosan, valyuta kursining barqarorligi va valyuta bozorining liberallashuvi bilan bog'liq bo‘lib, xorijiy investitsiyalarning jalb etilishiga ham ijobiy ta'sir ko‘rsatdi. Jumladan, O'zbekistonga yo'naltirilgan xorijiy investitsiyalarning umumiy hajmi 2023-yilda 9,8 milliard AQSh dollarini tashkil etdi, bu esa 2022-yilga nisbatan 2,1 milliard dollarga ko‘pdir [2]. Tashqi qarzning umumiy hajmi esa 2023-yil oxiriga kelib 46,2 milliard AQSh dollarini tashkil etib, yalpi ichki mahsulotga nisbatan 52,2% ni tashkil etdi, bu ko'rsatkich Xalqaro Valyuta Jamg'armasi tomonidan belgilangan me'yoriy ko'rsatkichlar doirasida hisoblanadi [3]. Mazkur raqamlar xalqaro valyuta va kredit munosabatlarining mamlakat iqtisodiy barqarorligi va rivojlanishidagi fundamental rolini yaqqol ko'rsatadi. Mazkur tadqiqot mavzusi, ya'ni xalqaro valyuta va kredit munosabatlari, hozirgi globallashuv sharoitida o'ta dolzarb ahamiyatga ega. Jahon iqtisodiyotining o'zaro bog'liqligi ortib borayotgan bir paytda, valyuta kurslarining o'zgaruvchanligi, transchegaraviy kapital oqimlari va tashqi qarzni boshqarish kabi masalalar har bir mamlakatning makroiqtisodiy siyosatining markazida turadi. Valyuta siyosatining noto'g'ri tanlanishi yoki kredit munosabatlarida yuzaga keladigan xatarlar mamlakat iqtisodiyotiga jiddiy salbiy ta'sir ko'rsatishi, inflyatsiya bosimini oshirishi, to'lov balansining buzilishiga olib kelishi hamda iqtisodiy o'sish sur'atlarini pasaytirishi mumkin. Shu sababli, valyuta va kredit munosabatlarini chuqur tahlil qilish, ularning amaliy mexanizmlarini o'rganish hamda O'zbekiston sharoitida mavjud muammolarga yechim topish va kelajakdagi rivojlanish yo'nalishlarini belgilash ushbu kurs ishi oldida turgan asosiy vazifalardan biridir. Bu esa, mamlakatning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuv jarayonini optimallashtirish va barqaror iqtisodiy rivojlanishni ta'minlash uchun muhim ahamiyat kasb et ...