KURS ISHI

KIRISH Xavfsizlikni ta'minlash tamoyillari va uslublarini tahlil qilish zamonaviy dunyoning eng dolzarb masalalaridan biri bo'lib qolmoqda, chunki global miqyosda va mamlakatimizda yuz berayotgan texnologik taraqqiyot, iqlim o'zgarishlari, urbanizatsiya jarayonlari hamda turli xil tahdidlar xavfsizlikni ta'minlashga bo'lgan yondashuvlarni qayta ko'rib chiqishni talab etmoqda. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakat sanoat korxonalarida yuz bergan baxtsiz hodisalar soni 1800 dan oshib, ulardan 150 nafari o'lim bilan tugagan [1]. Bu ko'rsatkichlar oldingi yillarga nisbatan 5% ga o'sgan bo'lib, iqtisodiyotga umumiy zarari 25 milliard so'mdan ortiqni tashkil etadi [2]. Shu bilan birga, O'zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi hisobotlarida qayd etilishicha, ishlab chiqarishdagi jarohatlanishlar natijasida yillik mehnat unumdorligining pasayishi taxminan 0.3% ni tashkil etadi, bu esa milliy iqtisodiyot uchun sezilarli yo'qotish hisoblanadi [3]. Xalqaro Mehnat Tashkiloti (XMT) hisob-kitoblariga ko'ra, har yili jahon bo'ylab 2.78 million kishi ish joyidagi baxtsiz hodisalar yoki kasb kasalliklari natijasida vafot etadi, bu global YaIMning 3.94 foizigacha yo'qotishlarga olib keladi [4]. Ushbu statistik ma'lumotlar xavfsizlikni ta'minlash mexanizmlarini doimiy ravishda takomillashtirish zaruratini yaqqol ko'rsatib turibdi, ayniqsa, xavfsizlik madaniyatini shakllantirish va xavfsizlik menejmenti tizimlarini joriy etish orqali favqulodda vaziyatlarning oldini olish muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzuning hozirgi sharoitda ahamiyatli bo'lishiga sabab, zamonaviy jamiyat va ishlab chiqarishda xavflarning murakkablashuvi va o'zgaruvchanligi tendensiyasidir. Yangi texnologiyalarning joriy etilishi (masalan, sun'iy intellekt, robototexnika, nanotexnologiyalar), yashil iqtisodiyotga o'tish bilan bog'liq yangi xavflarning paydo bo'lishi hamda global iqlim o'zgarishlari tufayli tabiiy ofatlarning soni va shiddatining ortishi xavfsizlikka bo'lgan tahdidlarni diversifikatsiya qilmoqda [5]. O'zbekistonda jadal industrializatsiya va raqamlashtirish jarayonlari doirasida yangi sanoat obyektlari, transport infratuzilmalari va axborot tizimlarining rivojlanishi xavfsizlikni ta'minlashda an'anaviy yondashuvlarning yetarli emasligini ko'rsatmoqda. Ko'plab korxonalarda risklarni identifikatsiya qili ...