KURS ISHI

KIRISH Qishloq xoʻjaligini rivojlantirish va oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash borasidagi global chaqiriqlar sharoitida yer resurslaridan samarali foydalanish dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Oʻzbekistonda 2023-yil yakunlariga koʻra, jami qishloq xoʻjaligi yerlarining qariyb 70% mayda fermer xoʻjaliklari va dehqon xoʻjaliklari hissasiga toʻgʻri keladi, bu esa xoʻjaliklararo yer tuzish mexanizmlarini takomillashtirish zaruratini kuchaytiradi [1]. Xususan, respublikada 2022-yilda amalga oshirilgan yer islohotlari natijasida 32 ming gektardan ortiq qishloq xoʻjaligi yerlari qayta taqsimlangan boʻlib, bu jarayonlarni samarali boshqarish uchun yangi yondashuvlar talab etilmoqda [2]. Yer uchastkalarining tarqoqligi, noqulay shaklda joylashuvi va chegaralardagi nomuvofiqliklar qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi samaradorligiga salbiy ta’sir koʻrsatib, texnologik operatsiyalarni murakkablashtiradi va ishlab chiqarish xarajatlarini oʻrtacha 10-15% ga oshirishga olib keladi [3]. Ushbu holat yer resurslaridan oqilona foydalanish, zamonaviy agrotexnologiyalarni joriy etish va qishloq xoʻjaligi subyektlari oʻrtasida nizolarni kamaytirish uchun xoʻjaliklararo yer tuzish tizimini ilmiy asosda takomillashtirishni taqozo etadi. Ushbu mavzu, ayniqsa, Oʻzbekiston kabi agrar mamlakatlarda yer munosabatlarining murakkabligi, yerga egalik va undan foydalanish shakllarining xilma-xilligi sharoitida alohida ahamiyat kasb etadi. Respublikada yerga boʻlgan huquqlarning mustahkamlanishi, kadastr tizimining raqamlashtirilishi va yer bozorining shakllanishi xoʻjaliklararo yer tuzishga yangicha yondashishni talab qiladi. Yer uchastkalarini optimal shaklda birlashtirish yoki qayta taqsimlash orqali dehqon va fermer xoʻjaliklarining samaradorligini oshirish, sugʻorish tizimlaridan foydalanishni yaxshilash va infratuzilmani rivojlantirish imkoniyatlari mavjud. Biroq, bu jarayonlarni moliyaviy, ijtimoiy va ekologik jihatdan asoslash, shuningdek, huquqiy mexanizmlarni takomillashtirishga oid koʻplab muammolar hal etilmagan holda qolmoqda. Shu bois, xoʻjaliklararo yer tuzishni ilmiy-nazariy jihatdan asoslash, xalqaro tajribalarni Oʻzbekiston sharoitiga moslashtirish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan biridir. Xoʻjaliklararo yer tuzish va yer konsolidatsiyasi masalalari jahon miqyosida koʻplab olimlar tomonidan chuqur oʻrganilgan. Xususan, **Vitika ...