KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda 2023-yilda 12 ming 162 ta yong‘in qayd etilib, bu ko‘rsatkich 2022-yilga nisbatan 4,2% ga kamaygan bo‘lsa-da, moddiy zarar 132,7 milliard so‘mni tashkil etgan. Bu esa avvalgi yilga nisbatan 18,5% ga oshganligini bildiradi [1]. Global miqyosda esa, yong‘in xavfsizligi bozori 2023-yilda 70 milliard AQSh dollarini tashkil etib, 2032-yilga borib 120 milliard AQSh dollariga yetishi kutilmoqda [2]. Bu raqamlar yong‘in xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan investitsiyalar zarurligini va bu sohadagi muammolar dolzarbligini yaqqol ko‘rsatadi. Ayniqsa, yong‘in xavfsizligini boshqarish tizimlari bilan birgalikda shaxsiy himoya vositalarining (SHHV) samarali qo‘llanilishi inson hayoti va mol-mulkini asrashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Bugungi kunda sanoat obyektlari, aholi punktlari va ijtimoiy binolarda yong‘in xavfsizligini ta’minlash dolzarb masala bo‘lib qolmoqda. Yong‘inlar nafaqat inson hayotiga xavf soladi, balki iqtisodiyotga ham katta zarar yetkazadi. Mavjud yong‘in xavfsizligini boshqarish tizimlari texnik jihatdan takomillashib bormoqda, biroq ularning shaxsiy himoya vositalari bilan integratsiyasi va ularni qo‘llash samaradorligini oshirish borasida hali ko‘plab hal etilmagan muammolar mavjud. Ayniqsa, SHHVning to‘g‘ri tanlanishi, ulardan foydalanish ko‘nikmalari, saqlash sharoitlari va ularning amaliy qo‘llanilishi bilan bog‘liq bo‘shliqlar yong‘in oqibatida yuzaga keladigan salbiy oqibatlarni yanada kuchaytirishi mumkin. Shu sababli, yong‘in xavfsizligini boshqarish tizimlarini SHHV bilan samarali uyg‘unlashtirish usullarini tadqiq etish bugungi kunning muhim talabidir. Yong‘in xavfsizligi va shaxsiy himoya vositalari (SHHV) sohasidagi tadqiqotlar uzoq tarixga ega. Jahon miqyosida ko‘plab olimlar bu masalaning nazariy va amaliy jihatlarini o‘rganishga hissa qo‘shgan. Masalan, X.Y. Vong (2018) o‘z tadqiqotida yong‘in xavfsizligi tizimlarining intellektual boshqaruv modellarini ishlab chiqib, avtomatlashtirilgan o‘t o‘chirish jarayonida inson omilining ahamiyatini ko‘rsatib berdi [3]. A.B. Smit (2019) yong‘in holatida inson evakuatsiyasining samaradorligini oshirish uchun SHHVning ergonomik xususiyatlarini tahlil qilgan va yangi dizayn yechimlarini taklif etgan [4]. J.K. Li (2020) yong‘in sodir bo‘lgan joylarda SHHVning ishlash muddatini va himoya xususiyatlarini yuqori harorat sharoitida baholash metodologiyasini ishlab chiqqan [5] ...