KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda yuridik sohada elektronlashtirish va raqamlashtirish jarayonlari faol rivojlanmoqda. Adliya vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda sudlarga kelib tushgan jami ishlarning 70% dan ortig'i elektron shaklda taqdim etilgan [1], bu mamlakat sud tizimida raqamli infratuzilmaning jadal rivojlanishidan dalolat beradi. Biroq, bu o'zgarishlarga qaramay, sud arxivlarida saqlanishi lozim bo'lgan hujjatlarning yo'qolishi yoki shikastlanishi bilan bog'liq holatlar hanuzgacha uchrab turadi. Masalan, Statistika agentligining 2022-yilgi hisobotiga ko'ra, jami iqtisodiy sud ishlarining qariyb 0.5% holatida [2] sud ishlarining bir qismi yoki butunlay yo'qolishi bilan bog'liq muammolar qayd etilgan, bu esa yillik o'rtacha 500 ga yaqin sud ishini tashkil qiladi. Mazkur holatlar ishning ko'rib chiqish muddatini o'rtacha 6 oydan 12 oygacha uzaytiradi va taraflar uchun qo'shimcha moliyaviy xarajatlarga sabab bo'ladi [3], bu esa umumiy iqtisodiy samaradorlikka salbiy ta'sir ko'rsatadi. Bu esa sud amaliyotida yo'qolgan sud ishlarini samarali tiklash mexanizmlarini takomillashtirish zaruratini ko'rsatadi. Yo'qolgan sud ishlarini tiklash masalasi nafaqat protsessual huquq tamoyillarini himoya qilish, balki fuqarolarning sud orqali himoyalanishga bo'lgan konstitutsiyaviy huquqini ta'minlash nuqtai nazaridan ham muhim ahamiyat kasb etadi. Sud ishining yo'qolishi natijasida kelib chiqadigan nizolar ko'pincha murakkab va uzoq davom etadi, bu esa sud tizimiga bo'lgan ishonchga putur yetkazishi mumkin. Hozirgi kunda O'zbekistonda yo'qolgan sud ishlarini tiklash tartibi Iqtisodiy Protsessual Kodeks va boshqa normativ-huquqiy hujjatlar bilan tartibga solingan bo'lsa-da, amaliyotda ushbu jarayon bilan bog'liq muammolar, jumladan, hujjatlarni tiklashning murakkabligi, zarur hujjatlarning yetishmasligi va jarayonning moliyaviy yuklamasi kabi holatlar kuzatilmoqda. Ayniqsa, elektron sudlov tizimiga to'liq o'tish sharoitida, bu turdagi muammolarni bartaraf etish va jarayonni yanada optimallashtirish dolzarb vazifadir. Shu bois, ushbu kurs ishi yo'qolgan sud ishlarini tiklash bo'yicha amaliy kazuslarni ishlab chiqish orqali mavjud bo'shliqlarni to'ldirish va jarayon samaradorligini oshirishga qaratilgan amaliy takliflarni ilgari surish zaruratini taqozo etadi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turli darajalarda tahlil qilingan. Xalqaro miqyosda M ...