KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi oliy ta'lim muassasalarida 2023-yilning o'zida 75 mingdan ortiq bitiruvchi bakalavriatura bosqichini tugatgan bo'lib, ularning 60% dan ortig'i kamida bitta ilmiy-tadqiqot ishini yakunlagan [1]. Ushbu ko'rsatkich oliy ta'lim tizimida ilmiy faoliyatning rivojlanayotganini tasdiqlaydi, biroq, bitiruvchilarning va keyinchalik tadqiqotchilarning yozma akademik matnlarni yaratish ko'nikmalarida hanuzgacha muammolar mavjud. So'nggi besh yilda O'zbekistonda xalqaro jurnallarda chop etilgan ilmiy maqolalar soni 2.5 baravar oshgan bo'lsa-da [2], ushbu maqolalarning sifatini va akademik talablarga mosligini ta'minlash dolzarb muammo bo'lib qolmoqda. Xususan, plagiatchilik holatlari, noto'g'ri metodologik yondashuvlar, ilmiy manbalardan samarali foydalana olmaslik kabi kamchiliklar tadqiqotlarning ta'sirchanligini va ilmiy-ta'sirini cheklamoqda. Shu sababli, yozma akademik matnlarni yaratish ko'nikmalarini tizimli shakllantirish O'zbekistonning ilmiy-texnologik rivojlanishi va xalqaro maydonda raqobatbardoshligini oshirish uchun muhimdir. Yozma akademik matnlarni yaratish ko'nikmalarini shakllantirish masalasi xalqaro miqyosda keng o'rganilgan. AQShlik tadqiqotchi John Swales o'zining "Academic Writing for Graduate Students" asarida akademik matnlarning janr xususiyatlarini batafsil tahlil qilib, talabalarning ilmiy tilni va strukturani o'zlashtirishida nazariy va amaliy yondashuvlarning ahamiyatini ta'kidlagan [3]. Deborah Swfler esa tadqiqotlarida ilmiy matnni tushunish va yaratish jarayonida diskursiv strategiyalarning rolini o'rgangan hamda o'quvchiga ta'sir o'tkazuvchi ritorik vositalarni qo'llash zarurligini ko'rsatgan [4]. Shu bilan birga, Ken Hyland akademik yozishda jamiyat va madaniyatning ta'sirini tadqiq etib, ilmiy jamoalar tomonidan qabul qilingan "til qoidalarini" tushunish muhimligini ta'kidlagan [5]. Shu kabi tadqiqotlar mavjud bo'lsa-da, ko'plab xorijlik olimlar asosan ingliz tilidagi akademik matnlarga urg'u berishadi va o'zbek tilidagi akademik yozishning o'ziga xos jihatlari yetarlicha o'rganilmagan. O'zbekistonda akademik yozish ko'nikmalarini rivojlantirishga oid tadqiqotlar so'nggi yillarda faollashdi. Umidjon Abdullayevning ishlarida o'zbek tilidagi ilmiy matnlarning stilistik xususiyatlari va ularni takomillashtirish yo'llari ko'rib chiqilgan [6]. Gulandom Mirzayeva esa talabalar uchun akademik yozish bo'yicha ...