KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda global kiberxavfsizlik bozori hajmi 173.5 milliard AQSh dollarini tashkil etgan bo‘lib, 2028-yilga kelib bu ko‘rsatkich 300 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [1]. Bu o‘sish tendensiyasi, ayniqsa, zararli dasturlar – virus, troyan, ransomware kabi tahdidlarning murakkablashuvi va sonining ortib borayotgani bilan bevosita bog‘liq. O‘zbekistonda esa raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi fonida kiberhujumlar soni so‘nggi ikki yilda 45% ga o‘sgan, jumladan, Ransomware hujumlarining umumiy kiberhujumlardagi ulushi 2023-yilda 12% dan 2024-yilning birinchi choragida 18% ga yetgan [2]. Bu ko‘rsatkichlar mamlakatimizning raqamli infratuzilmasi va fuqarolar ma’lumotlari uchun jiddiy xavf tug‘diradi, iqtisodiy yo‘qotishlar va shaxsiy ma’lumotlarning tarqalishiga olib kelishi mumkin. Jumladan, Raqamli Texnologiyalar Vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda O'zbekistondagi kichik va o'rta biznes korxonalari orasida kiberhujumlar natijasida o'rtacha moliyaviy yo'qotish 10 000 AQSh dollarini tashkil etgan [3]. Ushbu mavzu, ayniqsa, hozirgi raqamlashtirish davrida dolzarb ahamiyat kasb etadi, chunki har kuni yangi turdagi zararli dasturlar paydo bo‘lib, ulardan himoyalanish mexanizmlari doimiy ravishda takomillashtirishni talab etmoqda. Mavjud kiberxavfsizlik tizimlari va strategiyalari har doim ham zamonaviy tahdidlarga to‘liq javob bera olmayapti, bu esa axborot xavfsizligi sohasida hal etilmagan ko‘plab muammolarni keltirib chiqarmoqda. Jumladan, Zero-day Attack kabi murakkab hujumlar va APT kabi tashkillashtirilgan tahdidlar uchun samarali va proaktiv himoya mexanizmlarini ishlab chiqish hamon muhim vazifa bo‘lib qolmoqda. Bundan tashqari, kiberxavfsizlik bo‘yicha mutaxassislarning yetishmasligi va aholining kibergigiyena bo‘yicha bilim darajasining pastligi ham mavjud muammolarni yanada murakkablashtirmoqda, bu esa ushbu kurs ishida chuqur tahlil qilishni talab qiladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon olimlari orasida Jon McAfee (1987) ilk tijoriy antivirus dasturini ishlab chiqib, kompyuter viruslariga qarshi kurashning asosini yaratgan [5]. Eugene Kaspersky (2007) esa "Kaspersky Lab" kompaniyasi orqali zararli dasturlarni aniqlash va ulardan himoyalanish bo'yicha global standartlarni o'rnatgan, ayniqsa Polymorphism mexanizmlarini tahlil qilishga katta hissa qo'shgan [6]. Mikko Hypponen (2011) "F-Secure" kompaniyasida ish ...