MUSTAQIL ISH

KIRISH Davlatlar o'rtasidagi hududiy nizolar xalqaro munosabatlarning eng qadimiy va murakkab muammolaridan biri bo'lib qolmoqda. Globalizatsiya va mintaqaviy integratsiya jarayonlarining jadallashuviga qaramay, chegara muammolari, suverenitetni ta'minlash, tabiiy resurslardan foydalanishga oid kelishmovchiliklar dunyoning turli burchaklarida haligacha keskinlik manbai bo'lib xizmat qilmoqda. Tarixiy tajriba shuni ko'rsatadiki, bu kabi nizolar ko'pincha qurolli to'qnashuvlarga, insoniy yo'qotishlarga va mintaqaviy beqarorlikka olib kelgan. Ikkinchi jahon urushidan so'ng Birlashgan Millatlar Tashkilotining tashkil etilishi va uning asosiy organi hisoblangan Xalqaro Sudning (International Court of Justice - ICJ) faoliyati davlatlar o'rtasidagi kelishmovchiliklarni tinch yo'l bilan hal qilish uchun muhim platformani yaratdi. Hududiy nizolarni BMT Xalqaro Sudida hal etish amaliyoti xalqaro huquq ustuvorligini ta'minlash, kuch ishlatishdan voz kechish va davlatlar o'rtasidagi hamkorlikni mustahkamlash uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Shu sababli, ushbu mavzu nafaqat xalqaro ommaviy huquq nazariyasi, balki amaliy diplomatiya va mintaqaviy xavfsizlik nuqtai nazaridan ham juda dolzarbdir. Dunyodagi geosiyosiy vaziyatning murakkablashuvi, yangi hududiy talablar va mavjud nizolarning qayta jonlanishi ushbu tadqiqot mavzusini yanada muhimroq qiladi, chunki Xalqaro Sudning bunday vaziyatlarda qabul qilgan qarorlari kelajakdagi xalqaro huquqni qo'llash amaliyotiga bevosita ta'sir ko'rsatadi. Bugungi kunda dunyoda 100 dan ortiq hududiy nizolar mavjud bo'lib, ularning bir qismi Xalqaro Sudning doimiy e'tiborida turadi. Muammo shundaki, barcha davlatlar ham Sudning yurisdiksiyasini tan olmaydi yoki uning qarorlarini bajarishga doim ham tayyor emas. Ba'zi hollarda davlatlar siyosiy sabablarga ko'ra Sudga murojaat qilishdan qochadi, bu esa nizolarning uzoq muddatli va keskin bo'lishiga olib keladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi — BMT Xalqaro Sudining davlatlar o'rtasidagi hududiy nizo ...