MUSTAQIL ISH

KIRISH Davriy sistemaning elementlari, ayniqsa, oltinchi guruh xalkogenlari — kislorod, oltingugurt, selen, tellur, poloniy va livermoriy — kimyo fanining asosiy ustuni va zamonaviy texnologik taraqqiyotning harakatlantiruvchi kuchidir. Bu elementlar nafaqat tabiatda keng tarqalganligi, balki biologik tizimlardan tortib yuqori texnologik sanoatgacha bo'lgan turli sohalarda o'ta muhim funksiyalarni bajarishi bilan ham dolzarbdir. Kislorod hayotiy jarayonlarning asosi bo'lib, nafas olish va fotosintezda markaziy o'rin tutadi, suv molekulasining ajralmas qismi hamda Yerning ultrabinafsha nurlardan himoyachisi hisoblanadi. U atmosferaning asosiy komponentlaridan biri sifatida iqlimni tartibga solishda ham muhim rol o'ynaydi. Oltingugurt, oqsillar va fermentlarning tarkibiy qismi bo'lishdan tashqari, sanoatning tayanch moddasi bo'lgan oltingugurt kislotasining (H2SO4) ishlab chiqarilishida hal qiluvchi rol o'ynaydi. Bu kislota o'g'itlar, portlovchi moddalar, bo'yoqlar, dori-darmonlar, rezina vulkanizatsiyasi va neftni qayta ishlash kabi ko'plab sanoat tarmoqlarida keng qo'llaniladi. Selen va tellur esa zamonaviy elektronika, optoelektronika, quyosh energetikasi va termoelektrik qurilmalar ishlab chiqarishda ilg'or yarimo'tkazgich materiallar sifatida tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Selenning fotovoltaik va antioksidant xususiyatlari quyosh batareyalarida hamda tibbiyotda uning biotizimlardagi ahamiyatini ko'rsatsa, tellur kompakt disklarni yozish uchun optik xotira qurilmalarida va maxsus qotishmalarda qo'llaniladi. Poloniy va sun'iy element livermoriy esa radiokimyoviy tadqiqotlar va yadro fizikasi uchun noyob imkoniyatlar yaratadi. Ushbu elementlarning noyob kimyoviy xususiyatlari, ya'ni tashqi elektron qavatidagi ns2np4 elektron konfiguratsiyasi ularning turli oksidlanish darajalarini namoyish etishiga, xilma-xil kovalent bog'lanishlar hosil qilishiga va guruh bo'ylab metallik xossalarining muntazam ortib borishiga sabab bo'ladi. Bu esa ularning reaktivligini, bir ...