MUSTAQIL ISH

KIRISH Bugungi globallashuv davrida insoniyat oldida turgan eng murakkab va fundamental masalalardan biri din va hurfikrlilik o'rtasidagi munosabatdir. Ushbu mavzu nafaqat falsafa, teologiya va sotsiologiya doirasida muhokama qilinadi, balki jamiyatning siyosiy, madaniy va ijtimoiy hayotiga ham chuqur ta'sir ko'rsatadi. Turli dinlar va dunyoqarashlar yonma-yon yashayotgan bir sharoitda, insoniyatning erkin fikrlash, shaxsiy e'tiqodini shakllantirish va uni ifodalash huquqi tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Dinning inson ongiga, uning hayotiy qadriyatlariga va xulq-atvoriga ta'siri beqiyosdir. Shu bilan birga, hurfikrlilik har qanday dogmatik qoliplardan xoli bo'lgan mustaqil intellektual faoliyatni ifodalaydi. Bu ikki tushuncha o'rtasidagi munosabat har doim ham oddiy bo'lmagan, ba'zan ziddiyatli, ba'zan esa o'zaro bir-birini to'ldiruvchi shaklda namoyon bo'lgan. Ushbu murakkab dialektikani o'rganish hozirgi zamonda ayniqsa dolzarbdir, chunki diniy fundamentalizmning kuchayishi, ateistik tendensiyalarning tarqalishi va global axborot makonida g'oyalar kurashining keskinlashuvi sharoitida din va hurfikrlilik tushunchalarini chuqur tahlil qilish jamiyatning barqaror rivojlanishi uchun zarurdir. Berdyaevning diniy hurfikrlilik g'oyalarini G'azzoliyning qarashlari bilan qiyosiy tahlil qilish, ushbu mavzuga yangi rakursdan yondashish imkonini beradi va dinning inson erkinligi bilan qanday bog'liqligi haqida chuqurroq tushuncha beradi. Bu tahlil, xususan, dinning shaxsiy va ijtimoiy erkinlikni cheklovchi omil emas, balki ba'zan uni mustahkamlovchi va ma'naviy yo'nalish beruvchi kuch sifatida ham namoyon bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi. Din va hurfikrlilik o'rtasidagi muammoning qo'yilishi shundan iboratki, ko'pincha din dogmatik tizim sifatida qabul qilinadi, u erkin fikrlashni cheklaydi yoki inkor etadi degan keng tarqalgan tushuncha mavjud. Biroq, insoniyat tarixi shuni ko'rsatadiki, ko'plab diniy mutafakkirlar o'z davrining eng ilg'or va erkin fikrli shaxslari bo'l ...