Samuel Xantington “Sivilizatsiyalar to‘qnashuvi”

Ikkinchi jahon urushidan so‘ng xalqaro munosabatlar nazariyasida G‘arbning g‘alabasi, liberal demokratiya va bozor iqtisodiyotining muqarrar triumfi haqidagi g‘oya ustunlik qildi. Fukuyamaning “Tarixning intihosi” nazariyasi shu davr ruhini aks ettirgan bo‘lsa, Samuel Xantingtonning “Sivilizatsiyalar to‘qnashuvi” asari ushbu optimistik qarashlarga keskin javob bo‘ldi. Xantingtonning ta'kidlashicha, Sovuq Urush tugagach, dunyo xaritasidagi asosiy bo‘linishlar mafkuraviy yoki iqtisodiy emas, balki madaniy bo‘ladi; kelajakdagi ziddiyatlar xalqlar va davlatlar o‘rtasidagi farqlardan ko‘ra, madaniyatlar – sivilizatsiyalar o‘rtasidagi tafovutlar sababli yuzaga keladi. Bu nazariya shunchaki bashorat emas, balki global siyosatning yangi paradigmasini taklif etib, insoniyatning kelajakdagi o‘zaro aloqalarini madaniy-sivilizatsion linza orqali tahlil qilishga chorlaydi. Xantingtonning bu bahsli, ammo muhim nazariyasi globalizatsiya va madaniy o‘ziga xoslikning kuchayishi davrida sivilizatsiyalar o‘rtasidagi keskinliklarni tushunish uchun yangi asos yaratadi.