Voleybol sportining kelib chiqishi va uning tarixi

Sport dunyosi doimiy ravishda o'zgarib, rivojlanib boruvchi, insonlarning jismoniy va ruhiy qobiliyatlarini namoyish etish, kuchli iroda va strategik fikrlashni talab qiluvchi bir nechta intizomlarni o'z ichiga oladi. Har bir sport turining o'ziga xos tarixi, rivojlanish bosqichlari va jamiyatga ta'siri bor. Bu ta'sir nafaqat sport maydonlarida, balki kundalik hayotda ham o'z aksini topadi. Misol uchun, shaxmat aql o'yinlari qiroli bo'lsa, futbol olomonni birlashtiruvchi kuch. Voleybol ham ana shunday universal sport turlaridan biri bo'lib, u jamoaviy ruh, chaqqonlik va aniqlikni talab qiladi. Uning kelib chiqishi, rivojlanish bosqichlari va bugungi kundagi holati shuni ko'rsatadiki, voleybol oddiy o'yin emas, balki XX asrning ijtimoiy-madaniy ehtiyojlaridan kelib chiqqan, jismoniy faollikni sog'liq bilan uyg'unlashtirgan va butun dunyo bo'ylab millionlab insonlarning sevimli mashg'ulotiga aylangan murakkab tizimdir. Voleybolning dastlabki qoidalari, uning yaratilishiga turtki bo'lgan omillar va keyinchalik butun dunyo bo'ylab keng tarqalishi bu sport turining o'ziga xos jihatlarini ochib beradi.

Voleybolning tug'ilishiga 1895-yilda, AQShning Massachusets shtatidagi Xoliok shahrida YMCA (Yosh Xristian Erkaklar Assotsiatsiyasi) jismoniy tarbiya direktori Uilyam G. Morgan sababchi bo'lgan. U basketbol kabi jismoniy jihatdan juda og'ir bo'lmagan, lekin ko'proq odam ishtirok etishi mumkin bo'lgan o'yin yaratishga intilgan. Basketbol o'sha paytda yangi, ammo ba'zi yoshi kattaroq kishilar va ayollar uchun haddan tashqari qizg'in deb hisoblangan. Morgan, bu bo'shliqni to'ldirish uchun, badmintonning to'ri va tennisning to'pi xususiyatlarini birlashtirib, yangi o'yin – "Mintonette"ni yaratdi. Dastlabki qoidalar juda sodda edi: to'p to'rdan o'tkazilishi, uni maydonga tushirmaslik va raqib tomoniga qaytarish. Bu o'yin, jismoniy zo'riqishni kamaytirgan holda, harakatni, chaqqonlikni va jamoaviy hamkorlikni ta'minladi. Keyinchalik, 1896-yilda, Springfild kollejining professori Alfred Xalsted o'yinni kuzatganida, unda to'pning to'r ustidan uchrashuvda harakatlanishi (to volley) sababli, "Mintonette" nomini "Volley Ball" deb o'zgartirishni taklif qildi. Bu nom o'yinning asosiy mohiyatini aniqroq aks ettirardi va shu tariqa sportning zamonaviy nomi shakllandi.