MUSTAQIL ISH

KIRISH Filips egri chizig'i makroiqtisodiyotning eng muhim va bahsli tushunchalaridan biri bo'lib, inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni aks ettiradi. Ushbu model birinchi marta 1958 yilda A.W. Filips tomonidan empirik ravishda kashf etilgan bo'lsa-da, uzoq yillar davomida nazariy va amaliy jihatdan keng muhokama qilinib kelmoqda. XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab Filips egri chizig'i ko'plab mamlakatlarning pul-kredit va fiskal siyosatida asosiy vositalardan biri sifatida qo'llanildi, chunki u iqtisodiy siyosatchilarga ishsizlikni kamaytirish orqali inflyatsiyani ma'lum darajada oshirish yoki aksincha, inflyatsiyani jilovlash hisobiga ishsizlikni ko'tarish imkoniyatini beruvchi "savdo-sotiq" (trade-off) tamoyilini taklif qildi. Biroq, 1970-yillarda yuz bergan stagflyatsiya, ya'ni yuqori inflyatsiya va yuqori ishsizlikning bir vaqtda kuzatilishi bu modelning barqarorligi va ishonchliligiga jiddiy shubha uyg'otdi. Bugungi kunda ham ushbu mavzu o'zining dolzarbligini yo'qotmagan, chunki rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarda inflyatsion jarayonlar va mehnat bozori holati, shu jumladan ishsizlik darajasi iqtisodiy barqarorlikning asosiy ko'rsatkichlari bo'lib qolmoqda. Global iqtisodiyotdagi o'zgarishlar, texnologik innovatsiyalar, mehnat bozoridagi strukturaviy siljishlar, global yetkazib berish zanjirlaridagi uzilishlar va davlatlarning fiskal hamda monetar siyosatlaridagi farqlar Filips egri chizig'ining zamonaviy talqinini yanada murakkablashtirmoqda va chuqur tadqiqotlarni talab qilmoqda. Filips egri chizig'i bilan bog'liq muammo shundaki, uning dastlabki, sodda ko'rinishi ko'plab empirik kuzatishlarga mos kelmay qolgan. Ayniqsa, kutishlarning iqtisodiy agentlar xatti-harakatlariga ta'siri aniqlangandan so'ng, modelning qisqa muddatli va uzoq muddatli variantlari paydo bo'ldi. Ratsional kutishlar nazariyasi modelning barqarorligiga yana bir bor shubha uyg'otib, faqat kutilmagan siyosiy choralar ishsizlikka va inflyatsiyaga ta'sir ko'rs ...