MUSTAQIL ISH

KIRISH Biologiya fanining asosiy poydevorlaridan biri bo'lgan genetika sohasida Gregor Mendelning nomi alohida o'rin tutadi. Uning 19-asrning o'rtalarida no'xat o'simligi ustida o'tkazgan tajribalari va duragaylash metodining mohiyati bugungi kunda ham o'zining dolzarbligini yo'qotmagan, aksincha, zamonaviy genetik tadqiqotlar va biologik texnologiyalar rivoji uchun fundamental asos bo'lib xizmat qilmoqda. Mendelning ilmiy yondashuvi, xususan, uning o'zgaruvchan belgilarning avloddan-avlodga o'tishini tahlil qilishdagi tizimli, miqdoriy va ehtiyotkor metodologiyasi o'sha davr ilm-fanida inqilobiy yangilik bo'ldi. Uning irsiyatning diskret (ajralmas) birliklar orqali o'tishi haqidagi g'oyasi, ya'ni gen tushunchasining asosini yaratgani, bugungi kunda DNK tuzilishi, genomika, gen muhandisligi va biotexnologiya kabi murakkab yo'nalishlarning rivojlanishiga bevosita yo'l ochdi. Zamonaviy qishloq xo'jaligida yangi, hosildor va kasalliklarga chidamli ekin navlarini yaratish, chorvachilikda mahsuldor zotlarni yetishtirish, tibbiyotda nasliy kasalliklarning kelib chiqish sabablarini tushunish va ularni davolash usullarini ishlab chiqishda Mendelning duragaylash metodidan kelib chiqqan tamoyillar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Shaxsiylashtirilgan tibbiyotning rivojlanishi, har bir insonning genetik xususiyatlarini inobatga olgan holda davolash usullarini tanlashda ham Mendel qonuniyatlari fundamental asos bo'lib xizmat qiladi. Bu esa uning ishining nafaqat tarixiy qimmatini, balki bugungi va kelajak avlodlar uchun biologik muammolarni hal qilishdagi strategik ahamiyatini ham ko'rsatadi. Mendel tomonidan kashf etilgan usullar va qonuniyatlar genetik xilma-xillikni, populyatsiyalar dinamikasini va turlarning evolyutsiyasini tushunishda ham beqiyosdir. Uning tajribalarida qo'llagan aniq nazorat, statistik tahlil va eksperimental dizayn prinsiplari bugungi kunda har qanday biologik tadqiqotlar uchun namuna bo'lib qolmoqda, bu esa uning metodologiyasining nafaqat genetika, balki um ...