MUSTAQIL ISH

KIRISH Inersiya kuchlari va noenersial sanoq tizimlari tushunchalari fizikaning mexanika bo'limidagi eng fundamental va keng qamrovli mavzulardan birini tashkil etadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi zamonaviy ilm-fan va texnika taraqqiyotining har bir jabhasida sezilarli darajada namoyon bo'ladi. Transport vositalarining harakatini tahlil qilishdan tortib, kosmik kemalarning parvozini hisoblashgacha, hatto oddiy kundalik hayotda kuzatiladigan harakat hodisalarini tushunishda ham inersiya va noenersial tizimlar qonuniyatlari hal qiluvchi ahamiyatga ega. Masalan, avtomobilning to'satdan tormozlanganda yo'lovchining oldinga siljishi, burilishda yon tomonga og'ishi yoki lift ko'tarilayotganda vazn hisining o'zgarishi kabi hodisalar bevosita inersiya kuchlari ta'sirida yuzaga keladi. Kosmonavtika sohasida esa, Yer orbitasiga chiqish, boshqa sayyoralar tomon parvoz qilish yoki kosmik stansiyalarda tajribalar o'tkazish kabi murakkab jarayonlarni aniq va xavfsiz bajarish uchun noenersial sanoq tizimlarida harakatlanayotgan jismlarga ta'sir etuvchi kuchlarni hisobga olish zarur. Shuningdek, muhandislik, robototexnika, aerokosmik texnologiyalar va hatto meditsina (masalan, inson tanasiga ta'sir etuvchi kuchlarni o'rganishda) kabi sohalarda ham bu nazariyalar keng qo'llaniladi. Shu sababli, inersiya kuchlari va noenersial sanoq tizimlari bilan bog'liq nazariy bilimlarni chuqurlashtirish hamda ularning amaliy qo'llanilishini tadqiq etish bugungi kunning muhim ilmiy vazifalaridan biridir. Mazkur tadqiqotda inersiya kuchlari va noenersial sanoq tizimlarining fizikaning asosiy tamoyillari kontekstida o'rganilishi bilan bog'liq muammo qo'yiladi. Klassik mexanikaning asoschisi I. Nyuton tomonidan kiritilgan "inersiya" (harakatsiz holatni saqlab qolish moyilligi) va "inersiya qonuni" tushunchalari akseleratsiyalangan (tezlanishuvchi) sanoq tizimlarida to'g'ridan-to'g'ri qo'llanila olmasligi muammosi mavjud. Akseleratsiyalangan tizimlarda kuzatilayotgan jismlarning harakatini to'g'ri tu ...