MUSTAQIL ISH

KIRISH Zamonaviy texnologik taraqqiyotning shiddatli rivojlanishi, avtomatizatsiya va raqamlashtirish jarayonlarining keng tarqalishi sharoitida "inson-operator" tizimlari murakkablashib bormoqda. Bu tizimlarda insonning o'rni, uning kognitiv, psixofiziologik va faoliyat xususiyatlari samaradorlik, xavfsizlik va ishonchlilikni ta'minlashda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Ergonomika fani insonning mehnat faoliyatini ilmiy asosda tashkil etish, uning imkoniyatlari va cheklovlarini hisobga olgan holda mehnat muhitini optimallashtirishga qaratilgan bo'lib, aynan inson-operator faoliyatini modellashtirish masalasi bu yo'nalishdagi eng dolzarb muammolardan biridir. Yuqori texnologik komplekslarni boshqarishda inson tomonidan sodir bo'ladigan xatolar, texnogen avariyalar va favqulodda vaziyatlar ko'pincha tizimning murakkabligi, inson omili cheklovlari va operator faoliyatining yetarli darajada modellashtirilmaganligi bilan bog'liq. Shuning uchun inson-operator faoliyatining chuqur ilmiy asoslangan modelini yaratish zamonaviy ishlab chiqarish, transport, tibbiyot, harbiy va boshqa muhim sohalarda insonning samarali va xavfsiz ishlashini ta'minlash uchun strategik ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqotning asosiy muammosi – inson-operator faoliyatining murakkab, ko'p qirrali va dinamik xususiyatlarini aks ettiruvchi, turli sharoitlarda uning xulq-atvori, kognitiv jarayonlari va faoliyat natijalarini bashorat qila oladigan yagona, universal ilmiy modelning mavjud emasligidir. Mavjud modellar ko'pincha faoliyatning ayrim jihatlarini qamrab oladi yoki aniq bir tizimga moslashgan bo'ladi, bu esa ularning universalligini va boshqa sharoitlarga tatbiq etilishini cheklaydi. Shu sababli, inson-operator faoliyatining har tomonlama, kompleks modelini yaratishga ehtiyoj sezilmoqda. Tadqiqotning asosiy maqsadi inson-operatorning murakkab va dinamik sharoitlardagi faoliyatini tavsiflovchi, tushuntiruvchi va bashorat qiluvchi ilmiy modelni ishlab chiqishdan iborat. Bu model operatorning kogni ...