MUSTAQIL ISH

KIRISH Isbot qilish majburiyatining protsess ishtirokchilari o'rtasida taqsimlanishi jinoyat-protsessual huquqning fundamental masalalaridan biri bo'lib, huquqiy davlat qurish, adolatli sudlovni ta'minlash va inson huquqlari hamda erkinliklarini himoya qilishda muhim ahamiyat kasb etadi. Zamonaviy huquq tizimlarida aybsizlik prezumpsiyasi tamoyilining ustuvorligi ushbu masalani yanada dolzarb qiladi, chunki u isbotlash yukini prokuratura zimmasiga yuklaydi. Biroq, amaliyotda ushbu tamoyilning tatbiq etilishi doimo ham silliq kechmaydi. Himoya tomonining huquq va majburiyatlari, shuningdek, sudning isbotlash jarayonidagi roli ham alohida e'tibor talab qiladi. O'zbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi (JPK)da isbotlash majburiyatining taqsimlanishi aniq belgilangan bo'lsa-da, nazariya va amaliyot o'rtasida ba'zi tafovutlar mavjud bo'lib, bu huquqni qo'llash amaliyotida qator savollar tug'diradi. Globallashuv sharoitida xalqaro huquq standartlari va ilg'or xorijiy tajribalarning o'rganilishi ham milliy protsessual qonunchilikni takomillashtirishga xizmat qiladi. Shu sababli, ushbu mavzuning har tomonlama chuqur tadqiq etilishi nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliy ahamiyatga ham ega bo'lib, sud-huquq islohotlari kontekstida yangi yechimlar ishlab chiqishga zamin yaratadi. Mazkur tadqiqot jinoyat-protsessual huquqda isbot qilish majburiyatining protsess ishtirokchilari o'rtasida taqsimlanishi bilan bog'liq muammolarni har tomonlama tahlil qilishga qaratilgan. Asosiy muammo shundaki, isbotlash yukining qonuniy taqsimlanishi va uning amaliy ijrosi o'rtasida sezilarli farqlar mavjud. Aybsizlik prezumpsiyasi tamoyiliga qaramay, amaliyotda ayrim hollarda himoya tomonidan o'z aybsizligini isbotlash zaruriyati yuzaga kelishi mumkin, bu esa JPK normalarining noto'g'ri talqin qilinishiga olib keladi. Shuningdek, sudning isbotlash jarayonidagi o'rni va uning xolisligini ta'minlash masalasi ham dolzarb hisoblanadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi — isbot qilish majbur ...