MUSTAQIL ISH

KIRISH Adabiyot har qanday millat ma'naviy kamolotining ko'zgusi bo'lsa, adabiy tanqid uning rivojlanish vektorini belgilovchi, badiiy jarayonni tahlil va talqin etuvchi, yo'nalish beruvchi kuch hisoblanadi. O'zbekistonda mustaqillik davrining boshlanishi milliy adabiyot va madaniyatimiz tarixida tub o'zgarishlar, yangilanishlar davrini ochib berdi. Bu davrda qadriyatlarni qayta anglash, istiqlol g'oyalarining adabiyotga kirib kelishi, erkin fikr va ijod tamoyillarining shakllanishi adabiy tanqid oldiga yangi, murakkab vazifalarni qo'ydi. Mustaqillik davri tanqidchiligi nafaqat o'zbek adabiyotining mazmun-mohiyatini chuqur tahlil qilish, balki uning yangi bosqichdagi rivojlanish yo'llarini ko'rsatib berish, avvalgi davrlarda no'rin baholangan ijodkorlar merosini qayta tiklash, zamonaviy badiiy asarlar poetikasini ilmiy asosda yoritish kabi muhim vazifalarni zimmasiga oldi. Aynan shu jarayonda Ustoz Ozod Sharafiddinov izdoshi, taniqli adabiyotshunos va tanqidchi Umarali Normatovning ilmiy-adabiy faoliyati alohida ahamiyat kasb etadi. Uning ijodiy merosi istiqlol davri o'zbek adabiy tanqidchiligi taraqqiyotini har tomonlama tahlil etish uchun asos bo'lib xizmat qiladi va o'zining dolzarbligi bilan ajralib turadi. Bu tadqiqot nafaqat Normatovning shaxsiy ijodini o'rganish, balki umuman mustaqillik davri tanqidining evolyutsiyasini tushunish uchun kalit hisoblanadi. Shu o'rinda, mustaqillik davri adabiy tanqidchiligi, xususan, U. Normatov ijodi borasida yozilgan ilmiy ishlar mavjud bo'lsa-da, ularda bu davr tanqidining umumiy tendensiyalari va shaxsiy ijodning o'ziga xos xususiyatlari orasidagi dialektik bog'liqlikni kompleks yondashuv asosida chuqur tahlil qilishga qaratilgan tadqiqotlar hali ham yetarli emas. Tanqidchilikning g'oyaviy-estetik prinsiplari qanday o'zgardi, bu jarayonda U. Normatov qanday o'rin tutdi, uning tanqidiy metodologiyasi qanday rivojlandi va badiiy jarayonga ta'siri qanday bo'ldi, degan savollar to'liq javobini topmagan. Shunday ekan, ushbu mu ...