MUSTAQIL ISH

KIRISH Til insoniyat sivilizatsiyasining asosi, aloqa vositasi va madaniy merosning ko'zgusidir. Uning eng muhim bo'limlaridan biri bo'lgan leksikologiya, ya'ni lug'atshunoslik, tilning so'z boyligini, uning tuzilishini, shakllanishini, rivojlanish qonuniyatlarini va funksional xususiyatlarini chuqur o'rganadi. Mazkur fan tilshunoslikning markaziy yo'nalishlaridan biri sifatida til tizimining eng dinamik qismi bo'lmish leksik qatlamni tahlil qilish orqali tilning ijtimoiy-madaniy hayotdagi o'rnini ochib beradi. Hozirgi globallashuv va axborot texnologiyalari davrida tillarning o'zaro ta'siri, yangi so'zlarning paydo bo'lishi, eski so'zlarning ma'no ko'chishi yoki unutilishi kabi jarayonlar juda tez kechmoqda. Bu esa leksikologiyaning dolzarbligini yanada oshiradi. Ayniqsa, o'zbek tilining boy leksik qatlamini tizimli o'rganish, uning turlari va rivojlanish tendensiyalarini aniqlash tilshunoslikning nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham muhim vazifasidir. Savodxonlik asoslari fani doirasida leksikologiyaning chuqur tahlili tilni to'g'ri va samarali qo'llash ko'nikmalarini shakllantirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Zero, so'zning ma'nosini, qo'llanilish doirasini va stilistik xususiyatlarini bilish nutq madaniyatini yuksaltirishning birinchi shartidir. Shu nuqtai nazardan, mazkur akademik mustaqil ishda leksikologiya fani doirasidagi muammolarni aniqlash, ya'ni o'zbek tilida so'z boyligining tarkibiy qismlarini, uning asosiy turlarini ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilish, shuningdek, ularning rivojlanish mexanizmlarini yoritib berish asosiy masala sifatida qo'yiladi. Tadqiqotning maqsadi o'zbek leksikologiyasining nazariy asoslarini, uning asosiy tushunchalarini, so'zning leksik-semantik, grammatik va stilistik xususiyatlarini atroflicha o'rganishdan iborat. Bundan tashqari, tilning leksik qatlamidagi o'zgarishlarni, jumladan, neologizmlar, arxaizmlar, istorizmlar, dialektizmlar va jargonlarning paydo bo'lishi, ularning funksional yuklanishi hamda hozirgi til ...