MUSTAQIL ISH

KIRISH Nikolo Makiavellining "Hukmdor" asari G'arb siyosiy tafakkuri tarixida o'chmas iz qoldirgan, bahsli va shu bilan birga, eng ko'p o'rganilgan asarlardan biridir. XV-XVI asrlar almashinuvida yozilgan bu traktat nafaqat o'z davrining siyosiy, ijtimoiy va madaniy kontekstini aks ettiradi, balki davlat boshqaruvi, hokimiyatni egallash va saqlab qolish, rahbarlikning mohiyati hamda etika masalalari bo'yicha asrlar davomida dolzarbligini yo'qotmagan universal g'oyalarni ham o'zida mujassam etgan. Makiavelli nomi "makiavellizm" atamasi orqali keng jamoatchilikka tanish bo'lib, ko'pincha hokimiyat yo'lida axloqiy me'yorlarni chetlab o'tishni oqlaydigan shafqatsiz va pragmatik siyosat bilan assotsiatsiyalanadi. Biroq, uning asariga chuqurroq nazar tashlar ekanmiz, biz oddiygina hokimiyatga erishish qo'llanmasidan ko'ra murakkabroq falsafiy va siyosiy tahlilni ko'ramiz. "Hukmdor"ning zamonaviy ahamiyati shundaki, u rahbarlikning abadiy muammolari – samaradorlik va axloq, kuch va adolat, zarurat va ixtiyor erkinligi o'rtasidagi dialektik munosabatlarni tadqiq etadi. Bugungi globalashgan va tez o'zgaruvchan dunyoda, turli mamlakatlarda siyosiy inqirozlar, etakchilik tanqisligi, populizmning kuchayishi va davlatlararo munosabatlardagi keskinliklar kuzatilayotgan bir paytda, Makiavellining davlat boshqaruvi prinsiplari haqidagi fikrlari yangicha ma'no kasb etadi. Uning siyosatni axloqdan ajratishga bo'lgan urinishi, siyosiy harakatlarning natijalariga e'tibor qaratishi va hokimiyatni saqlab qolish uchun ba'zan noxush qarorlar qabul qilish zaruratini ta'kidlashi hozirgi zamon siyosatchilari va tahlilchilari uchun qimmatli saboq bo'lishi mumkin. Masalan, harbiy nizolar, iqtisodiy sanksiyalar, siyosiy beqarorlik sharoitida davlat rahbarlari qanday qilib o'z xalqining manfaatlarini himoya qilishi kerakligi, kuchli va barqaror davlatni qanday yaratish va saqlab qolish mumkinligi, jamiyatda tartib va xavfsizlikni ta'minlash yo'lida qanday qiyinchiliklarga duch kelinishi haqidagi ...