MUSTAQIL ISH

KIRISH Nikolo Makiavellining "Hukmdor" asari G'arb siyosiy tafakkuri tarixida shubhasiz markaziy o'rinni egallaydi. O'zining yozilishidan buyon besh asrdan ko'proq vaqt o'tgan bo'lishiga qaramay, mazkur traktat nafaqat falsafiy, sotsiologik va politologik tadqiqotlar ob'ekti bo'lib kelmoqda, balki zamonaviy siyosiy amaliyotga ham bevosita ta'sir ko'rsatuvchi muhim manba hisoblanadi. Asarning doimiy dolzarbligi, unda ilgari surilgan hokimiyatni qo'lga kiritish, uni saqlash va mustahkamlash prinsiplarining universal tabiatida, inson tabiati, davlat boshqaruvi va xalqaro munosabatlar dinamikasi haqidagi chuqur tushunchalarda namoyon bo'ladi. Hukmdorning axloqiy me'yorlardan yuqori turishi, maqsadga erishish uchun barcha vositalarni oqlash mumkinligi (makiavellizm) g'oyasi har doim qizg'in bahs-munozaralarga sabab bo'lgan bo'lsa-da, real siyosat maydonida uning amaliy qo'llanilishi doimiy ravishda kuzatiladi. Zamonaviy dunyoda globallashuv, raqobat va xalqaro siyosatdagi murakkab vaziyatlar sharoitida davlat rahbarlari va siyosiy elitalarning qaror qabul qilish jarayonlarida Makiavellining nazariyalari to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita o'z aksini topishi aniqdir. Milliy manfaatlarni himoya qilish, ichki barqarorlikni ta'minlash, tashqi tahdidlarga qarshi kurashish kabi masalalarda Makiavellining pragmatik yondashuvi ko'plab siyosatchilar uchun hanuzgacha muhim qo'llanma bo'lib xizmat qiladi. Shu bilan birga, asarning etik dilemmasi, ya'ni siyosat va axloq o'rtasidagi munosabatlar masalasi bugungi kunda ham falsafiy va siyosiy fikr doirasida jiddiy tahlil ob'ekti bo'lib qolmoqda. Demokratiya va inson huquqlari qadriyatlari ustun bo'lgan jamiyatlarda ham, hokimiyatni saqlashga intilish ba'zida prinsiplarni buzishga olib kelishi mumkinligi haqidagi Makiavellistik mulohazalar yangi kontekstlarda qayta ko'rib chiqilmoqda. Asarning davomiyligi va ahamiyati uning matnining o'zida emas, balki siyosiy falsafa va amaliyotga ko'rsatgan doimiy ta'sirida yotadi, bu esa uning har qan ...