Mustaqil Ish
📖 15 sahifa

O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA'LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI

TOSHKENT DAVLAT IQTISODIYOT UNIVERSITETI

AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI

AXBOROT TIZIMLARI KAFEDRASI

"Ma'lumotlar bazasi"

fanidan

Ma’lumotlar bazasini normallashtirish. Funksional bog‘lanishlar va ularning turlari.

mavzusida

MUSTAQIL ISH

Bajardi: 404-20 guruh talabasi

Abdullayev Sardor Akmalovich

Qabul qildi: Karimova Nilufar Baxtiyorovna

Toshkent - 2026

1-sahifa
📄 2-sahifa: Reja va Kirish

REJA:

  1. Ma’lumotlar bazasini normallashtirishga kirish va uning maqsadlari
  2. Funksional bog‘lanishlar: ta’rifi, xossalari va turlari (to‘liq, qisman, tranzitiv)
  3. Normallashtirish shakllari (1NF, 2NF, 3NF) va ularga erishish
  4. Yuqori normallashtirish shakllari (BCNF, 4NF, 5NF) va ularning qo‘llanilishi
  5. Normallashtirish jarayoni va amaliy misollar

KIRISH

KIRISH Zamonaviy axborot texnologiyalari davrida ma'lumotlar hajmining eksponensial o'sishi va ularni samarali boshqarish zarurati ma'lumotlar bazalarini loyihalash va optimallashtirish masalalarini yanada dolzarb qilib qo'ymoqda. Korxonalar, ta'lim muassasalari, ilmiy-tadqiqot institutlari va davlat tashkilotlari o'z faoliyatida katta hajmdagi ma'lumotlar bilan ishlaydi. Ushbu ma'lumotlarni tartibli, izchil, redundansiz (takrorlanishlarsiz) va integrity (yaxlitlik)ni ta'minlagan holda saqlash, qayta ishlash va ularga tezkor kirish imkoniyatini yaratish muvaffaqiyatli biznes jarayonlari va samarali qaror qabul qilishning asosiy omilidir. Ma'lumotlar bazalarini to'g'ri loyihalashtirish, ularni normal shakllarga keltirish orqali ma'lumotlar redundansini kamaytirish, ma'lumotlar yaxlitligini oshirish, kiritish, o'chirish va yangilash anomaliyalarining oldini olish hamda so'rovlarni tezlashtirish imkoniyati yaratiladi. Xususan, katta ma'lumotlar (Big Data) va bulutli hisoblash (Cloud Computing) texnologiyalarining kengayishi fonida ma'lumotlar bazasini optimallashtirish va ularning tuzilishini takomillashtirishning ahamiyati yanada ortib bormoqda. Samarali normallashtirish strategiyalari ma'lumotlar bazasi tizimlarining umumiy ishlash samaradorligini sezilarli darajada oshirishi, resurslardan oqilona foydalanishni ta'minlashi va tizimning kelajakdagi kengayish imkoniyatlarini yaratishi mumkin. Ayniqsa, ma'lumotlarning aniqligi va ishonchliligi tanqidiy ahamiyatga ega bo'lgan moliyaviy, tibbiy va mudofaa sohalarida normallashtirish fundamental rol o'ynaydi. Bu jarayon ma'lumotlar bazasining uzoq muddatli barqarorligini va xavfsizligini kafolatlaydi. Yuqorida qayd etilgan dolzarblikdan kelib chiqqan holda, ma'lumotlar bazasini loyihalashda ma'lumotlar redundansini minimallashtirish, anomaliyalarning oldini olish va ma'lumotlar yaxlitligini ta'minlash muammosi hal etilishi lozim bo'lgan asosiy masalalardan biridir. Ushbu muammoni hal etishning asosiy usullaridan biri ma'l ...

Davomini ko'rish uchun ro'yxatdan o'ting

To'liq hujjatni Word formatida yuklab olish yoki o'zingizga mos variantini yaratish uchun bepul ro'yxatdan o'ting.

Do'stlar bilan ulashish:

Mavzuga doir boshqa ishlar

15 b
05/05/2026
Jadvallarni 1NF, 2NF, 3NF normal formalarga keltirish usullari
Ma'lumotlar bazasi
15 b
16/04/2026
SQL tilida standart va agregat funksiyalar
MA'LUMOTLAR BAZASI
15 b
16/02/2026
PostGis ma'lumotlar bazasida so'rovnomalarni tahlil qilish
Geoaxborot tizimlari
Ma’lumotlar bazasini normallashtirish. Funksional bog‘lanishlar va ularning turlari. - Ma'lumotlar bazasi | Mustaqil Ish Generator