📖 15 sahifa
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA'LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
TOSHKENT DAVLAT IQTISODIYOT UNIVERSITETI
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI
AXBOROT TIZIMLARI KAFEDRASI
"Ma'lumotlar bazasi"
fanidan
Ma’lumotlar bazasini normallashtirish. Funksional bog‘lanishlar va ularning turlari.
mavzusida
MUSTAQIL ISH
Bajardi: 404-20 guruh talabasi
Abdullayev Sardor Akmalovich
Qabul qildi: Karimova Nilufar Baxtiyorovna
Toshkent - 2026
1-sahifa
📄 2-sahifa: Reja va Kirish
REJA:
- Ma’lumotlar bazasini normallashtirishga kirish va uning maqsadlari
- Funksional bog‘lanishlar: ta’rifi, xossalari va turlari (to‘liq, qisman, tranzitiv)
- Normallashtirish shakllari (1NF, 2NF, 3NF) va ularga erishish
- Yuqori normallashtirish shakllari (BCNF, 4NF, 5NF) va ularning qo‘llanilishi
- Normallashtirish jarayoni va amaliy misollar
KIRISH
KIRISH
Zamonaviy axborot texnologiyalari davrida ma'lumotlar hajmining eksponensial o'sishi va ularni samarali boshqarish zarurati ma'lumotlar bazalarini loyihalash va optimallashtirish masalalarini yanada dolzarb qilib qo'ymoqda. Korxonalar, ta'lim muassasalari, ilmiy-tadqiqot institutlari va davlat tashkilotlari o'z faoliyatida katta hajmdagi ma'lumotlar bilan ishlaydi. Ushbu ma'lumotlarni tartibli, izchil, redundansiz (takrorlanishlarsiz) va integrity (yaxlitlik)ni ta'minlagan holda saqlash, qayta ishlash va ularga tezkor kirish imkoniyatini yaratish muvaffaqiyatli biznes jarayonlari va samarali qaror qabul qilishning asosiy omilidir. Ma'lumotlar bazalarini to'g'ri loyihalashtirish, ularni normal shakllarga keltirish orqali ma'lumotlar redundansini kamaytirish, ma'lumotlar yaxlitligini oshirish, kiritish, o'chirish va yangilash anomaliyalarining oldini olish hamda so'rovlarni tezlashtirish imkoniyati yaratiladi. Xususan, katta ma'lumotlar (Big Data) va bulutli hisoblash (Cloud Computing) texnologiyalarining kengayishi fonida ma'lumotlar bazasini optimallashtirish va ularning tuzilishini takomillashtirishning ahamiyati yanada ortib bormoqda. Samarali normallashtirish strategiyalari ma'lumotlar bazasi tizimlarining umumiy ishlash samaradorligini sezilarli darajada oshirishi, resurslardan oqilona foydalanishni ta'minlashi va tizimning kelajakdagi kengayish imkoniyatlarini yaratishi mumkin. Ayniqsa, ma'lumotlarning aniqligi va ishonchliligi tanqidiy ahamiyatga ega bo'lgan moliyaviy, tibbiy va mudofaa sohalarida normallashtirish fundamental rol o'ynaydi. Bu jarayon ma'lumotlar bazasining uzoq muddatli barqarorligini va xavfsizligini kafolatlaydi.
Yuqorida qayd etilgan dolzarblikdan kelib chiqqan holda, ma'lumotlar bazasini loyihalashda ma'lumotlar redundansini minimallashtirish, anomaliyalarning oldini olish va ma'lumotlar yaxlitligini ta'minlash muammosi hal etilishi lozim bo'lgan asosiy masalalardan biridir. Ushbu muammoni hal etishning asosiy usullaridan biri ma'l
...
Davomini ko'rish uchun ro'yxatdan o'ting
To'liq hujjatni Word formatida yuklab olish yoki o'zingizga mos variantini yaratish uchun bepul ro'yxatdan o'ting.